Debaty sejmoweVII Kadencja

Interpelacja w sprawie natężenia ruchu drogowego na drodze krajowej nr 92 po wprowadzeniu opłat na autostradzie A-2

   W Polsce oprócz problemu małej ilości autostrad, zaistniał nieoczekiwanie problem degradacji dróg alternatywnych będący wynikiem nasilonego natężenia ruchu na tych drogach, przy równoczesnym małym natężeniu przejazdów nowymi, nowoczesnymi autostradami.    Autostrada Wielkopolska SA w dniu 6 stycznia 2003 roku wprowadziła opłaty za przejazd pierwszym zmodernizowanym (dotychczas bezpłatnym) odcinkiem autostrady A-2 z Konina do Wrześni. Następnie powieliła wysokość tej opłaty na nowym odcinku z Wrześni do Poznania. Po podaniu przez Autostradę Wielkopolską SA stawek opłat za przejazd pierwszym odcinkiem autostrady 47,5 km*) należało się spodziewać, iż w polskich realiach tak wysokie stawki i tak wielkie ich zróżnicowanie w pięciu kategoriach, od poziomu 10 zł (obecnie 11 zł) dla samochodów osobowych do poziomu 100 zł (obecnie 110 zł) dla pojazdów nienormatywnych, musiały skierować ruch samochodowy na drogę alternatywną 92. Kierowcy, szczególnie najcięższych samochodów ciężarowych (TIR-ów), dla których ustalono opłatę za przejazd jednego odcinka w wysokości 39 zł, a aktualnie po zmianie stawek VAT na poziomie 42 złotych (dwa odcinki z Konina do Poznania to 84 zł za 85 km autostrady płatnej), wolą jechać drogą 92 niż płacić tak wysoką cenę za pokonywanie krótkich odcinków.    Natężenie ruchu na drodze alternatywnej wiodącej przez miasta, miasteczka i wsie powoduje narastanie niezadowolenia ludności, protesty i reakcje miejscowych władz. Wszyscy występują w tej sprawie do samorządowców i polityków lokalnych jak i do posłów. W związku z bardzo dużą ilością protestów Zarząd Powiatowy Platformy Obywatelskiej w Koninie przeprowadził badania natężenia ruchu na autostradzie A2 i drodze krajowej nr 92 oraz badania natężenia hałasu, by stwierdzić, czy doniesienia na ten temat są podstawne. Badania trzeba było przeprowadzić samodzielnie, gdyż nie są dostępne wyniki tego typu z autostrady A-2, natomiast Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu dysponuje tylko wynikami natężenia ruchu drogowego na drodze krajowej nr 92 w Strzałkowie położonym między Słupcą a Wrześnią, gdzie ruch pojazdów jest mniejszy z uwagi na możliwość bezpłatnego przejazdu tego odcinka autostradą. Generalna Dyrekcja nie prowadzi także, jak zostałem poinformowany, badań natężenia hałasu oraz stopnia zanieczyszczenia powietrza.    Platforma Obywatelska w Koninie przeprowadzała całodobowe badania natężenia ruchu w roku 2003 i 2004.*) Badania te wykazały, że średnio drogą krajową nr 92 (pomiary zawsze wykonywano w środę) w ciągu godziny przejeżdżają 134 TIR-y (79%), a autostradą A-2 tylko 36 TIR-ów (21%). Z danych pomiarowych wynika, że na 5 TIR-ów - 4 wybierają drogę nr 92, a tylko 1 - autostradę A-2. Zaznaczyć należy, że ilość TIR-ów omijających autostradę w stosunku do 2003 roku uległa znacznemu zwiększeniu (o 1,170), gdyż wskutek protestu mieszkańców zamknięto dla TIR-ów drugi możliwy objazd punktu poboru opłat drogami wojewódzkimi nr 466 i nr 467.    Autostrada Wielkopolska SA wobec niskiego ruchu zapowiadała wprowadzenie rabatów. W końcu wprowadzono je po ponad rocznej eksploatacji autostrady płatnej. Niestety, jak można było zaobserwować, przy tak wysokich opłatach rabaty nie mają żadnego znaczenia, bowiem natężenie ruchu na autostradzie nie zmieniło się. Autostrada A2 jest mało uczęszczana, dzięki czemu koszty jej utrzymania nie są wysokie, natomiast przyspieszonej degradacji ulega nawierzchnia drogi alternatywnej nr 92, a Generalna Dyrekcja Dróg i Autostrad ponosi zwiększone koszty jej utrzymania.    Platforma Obywatelska przeprowadziła także na drodze 92 badania natężenia hałasu z których wynika, że efektem wzmożonego ruchu są koszty ludzkie (hałas w położonych w kilkumetrowej odległości od drogi domach powoduje, że mieszkańcy nie mogą spać i pracować, gdyż przekroczenie dopuszczalnych norm wynosi od 15 do 25 decybeli). Gminy leżące przy drodze 92 wskazują także na problemy budowlane (pękające ściany), wzrost wypadków i coraz większe zanieczyszczenie powietrza. Sytuację potęguje dodatkowo fakt, że droga ta (nieprzystosowana do nośności ruchu ciężkiego) przebiega także przez centrum Konina, poprzez jedyną przeprawę przez Wartę, łączącą jednocześnie starą część miasta z nową. Każde zdarzenie drogowe w tym rejonie paraliżuje ruch drogowy w całym mieście. Zdarza się, że przejazd karetek pogotowia z jednej części miasta do drugiej jest niemożliwy.    Uważam, iż sytuacja taka jest niedopuszczalna, bowiem mając wybudowaną, bezpieczną dla ruchu autostradę, naraża się codziennie tysiące kierowców i pieszych na wielkie niebezpieczeństwo. Skarb Państwa z tytułu mniejszych wpływów podatkowych (podatku VAT i podziału podatku dochodowego od zysku), nadmiernego niszczenia drogi nr 92 i w konsekwencji wykonywania koniecznych i nieplanowanych remontów ponosi wielkie straty. W skrajnym przypadku może się okazać, że będzie dopłacał do gwarancji rządowych za pożyczki uzyskane z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Państwo ponosi także straty w wyniku wzrostu liczby wypadków drogowych, co ma miejsce na drodze krajowej nr 92. Straty z powodu zgonów, inwalidztwa, kosztów leczenia, absencji chorobowych i zasiłków chorobowych osób uczestniczących w wypadkach drogowych są poważne.    Kontrowersje oraz sprzeciw budzi także fakt utajniania informacji o natężeniu ruchu, której zarząd Autostrady Wielkopolskiej SA nie może wyjawić bez zgody akcjonariuszy. Dla porównania, koncesjonariusz autostrady A-4 Stalexport Autostrada Małopolska SA na stronie www.autostrada-a4.pl umieszcza informację o średnim natężeniu ruchu na płatnym odcinku autostrady Katowice-Kraków, które wynosiło odpowiednio:    - 2001 rok - 17 tys. pojazdów na dobę,    - 2002 rok - 18 tys. pojazdów na dobę,    - 2003 rok - 19 tys. pojazdów na dobę.    Na tej autostradzie stosuje się tylko dwie kategorie opłat za 61 km odcinek - 10 zł samochody osobowe i 22 zł pozostałe. Od uruchomienia poboru opłat, to jest od 3 kwietnia 2000 roku do końca 2003 roku, autostradą tą przejechało w sumie ponad 24,5 mln samochodów. Jeśli przyjąć powyższe pomiary natężenia ruchu na autostradzie A-2, to w okresie analogicznym do podanego wyżej autostradą A-2 przejechałoby w sumie 10,9 mln samochodów (8 tys. x 365 dni x 3 lata + 273 x 8 tys.). Tak więc autostradą A2 (główną drogą na kierunku wschód - zachód) przejeżdża o wiele mniej samochodów niż autostradą A-4!    Dane te wskazują na to, że Autostrada Wielkopolska SA przyjęła chyba złe założenia marketingowe i finansowe, a Minister Infrastruktury nie proponuje rozwiązania zaistniałej sytuacji. Tymczasem konieczne jest przywrócenie ruchu, szczególnie TIR-ów, na autostradzie i ulżenie ludziom mieszkającym przy drodze nr 92. W związku z powyższym mam do Pana Ministra kilka pytań:    1. Czy są wykonywane oficjalne badania natężenia ruchu na autostradzie A-2 i drodze alternatywnej nr 92 i czy pokrywają się z danymi cytowanymi w interpelacji oraz załączonymi do niej danymi? Czy wykonuje się też inne badania, na przykład natężenia hałasu, emisji spalin, i jakie są ich wyniki? Jakie z nich należy wyciągać wnioski?    2. Dalsze ignorowanie opisanej, trudnej sytuacji i brak reakcji ze strony resortu infrastruktury może skutkować rozpoczęciem składania wniosków o wykonanie niezbędnych robót zabezpieczających przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, a także składania pozwów do sądów. Dotyczy to głównie budowania ekranów dźwiękochłonnych (budowa ich będzie bardzo kłopotliwa i kosztowna z uwagi na to, że mamy do czynienia z sytuacją zastaną, a nie projektowaną od podstaw - konieczna będzie przebudowa całych pasów drogowych, w tym skrzyżowań, chodników i zjazdów do posesji), sygnalizacji świetlnych, lewoskrętów, zatok autobusowych, przejść dla pieszych, ścieżek rowerowych. Duża liczba wniosków dotyczyć może także wymiany okien, zapłaty odszkodowania za zniszczone konstrukcje budynków, a także utratę zdrowia. Czy zamierza Pan podjąć w tej sprawie stosowne kroki, a jeśli tak, to kiedy?    3. Czy nie uważa Pan Minister, że najlepszym rozwiązaniem problemu byłaby obniżka opłat za przejazdy, która częściowo byłaby refundowana z Krajowego Funduszu Drogowego. Po zwiększeniu ruchu na autostradzie dopłaty z ww. Funduszu ulegałyby stopniowemu zmniejszaniu, aż do całkowitego ich zaprzestania. Czy nie uważa Pan Minister, iż rozwiązanie to byłoby korzystne tak dla Autostrady Wielkopolskiej SA, jak i Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i czy zamierza Pan podjąć odpowiednie kroki celem jego realizacji?    Z wyrazami szacunku    Poseł Adam Stanisław Szejnfeld    Piła, dnia 2 września 2004 r.