Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego przewidzianej w budżecie państwa na 2002 r.

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 6 lutego br., nr SPS-0202-545/02, przy którym załączono interpelację pana posła Adama Stanisława Szejnfelda w sprawie subwencji ogólnej i dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego zaplanowanych w budżecie państwa na rok 2002, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.    Część oświatowa subwencji ogólnej. Zaplanowana w projekcie ustawy budżetowej na rok 2002 kwota części oświatowej subwencji ogólnej wynosi 22 318 178 tys. zł, co stanowi 15,5% planowanych dochodów budżetu państwa. Z łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wyłączona została 1-procentowa rezerwa. Pozostała kwota została rozdzielona między jednostki samorządu terytorialnego.    Przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej uwzględniono: wydatki na wynagrodzenia osobowe pracowników na poziomie roku 2001, środki na sfinansowanie awansu zawodowego nauczycieli, środki na realizację 4. godziny zajęć z wychowania fizycznego na styczeń 2002 r., tj. do końca semestru zimowego roku szkolnego 2001/2002.    Wstępne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2002 r. dla poszczególnych gmin, powiatów, w tym miast na prawach powiatu, oraz samorządów województw naliczone zostały według zasad przyjętych w projekcie ww. rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu. W związku z powyższym rozdzielono pomiędzy:    - gminy, w tym miasta na prawach powiatu - część gminną - 14 025 776 491 zł,    - powiaty, w tym miasta na prawach powiatu - część powiatową - 7 640 142 369 zł,    - samorządy województw - 429 074 270 zł.    W ww. kwotach uwzględnione zostały kwota bazowa oraz kwoty uzupełniające na realizację zadań szkolnych i zadań pozaszkolnych.    W części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego nie uwzględniono środków na wdrożenie III etapu wynagrodzeń nauczycieli. Zgodnie z art. 18 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Karta nauczyciela oraz o zmianie innych ustaw w brzmieniu ustalonym w ustawie z dnia 17 grudnia 2001 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy Karta nauczyciela oraz o zmianie innych ustaw (DzU nr 154, poz. 1794) wdrożenie III etapu podwyższenia wynagrodzeń nauczycieli zostało przesunięte na 1 stycznia 2003 r.    Ponadto uprzejmie informuję, że rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2002 (DzU nr 156, poz. 1822) utrzymuje zasadę, że ˝pieniądz idzie za uczniem˝. Oznacza to naliczenie subwencji na podstawie liczby uczniów uczęszczających do placówek prowadzonych bądź dotowanych przez poszczególne gminy, powiaty i województwa samorządowe. W celu precyzyjnego mierzenia skali zadań oświatowych i dostosowania do nich subwencji rozporządzenie stosuje zróżnicowane wagi dla wybranych grup uczniów i wybranych grup szkół.    W rozporządzeniu przyjęto, że w roku 2002 wynikowa kwota subwencji na zadania szkolne wyliczona na ucznia - dla danej jednostki samorządu terytorialnego - nie może być mniejsza niż 95% ani większa niż 112% kwoty subwencji na ucznia na zadania szkolne w roku bazowym. Wynikowa kwota subwencji na zadania pozaszkolne nie może być mniejsza niż 95% ani większa niż 112% kwoty na zadania pozaszkolne w roku bazowym.    Wyżej wymienione rozporządzenie wprowadza 23 wagi dla zadań szkolnych i 10 wag dla zadań pozaszkolnych.    Wagi stosowane są addytywnie, co oznacza, że jeżeli uczeń kwalifikuje się do różnych kategorii na uzupełniającą liczbę uczniów przeliczeniowych, to wagi są dodawane. Warto podkreślić, że użyte w algorytmie zgodnie z wyjaśnieniami ministra edukacji narodowej i sportu pojęcie ucznia przeliczeniowego oraz wartość wag odpowiadają średnim statystycznym, podczas gdy rzeczywiste zróżnicowanie jednostkowych kosztów pomiędzy szkołami, nawet pomiędzy szkołami tego samego typu w tej samej jednostce samorządu terytorialnego, jest znaczne, co wynika z bardzo wielu przyczyn.    Po przedstawieniu powyższych wyjaśnień pragnę podkreślić, że wstępna kwota części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego została wyliczona zgodnie z cytowanym powyżej projektem rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu w oparciu o wstępne dane statystyczne GUS (druk EN-8 i ˝S˝) na rok szkolny 2001/2002. Szczegółowymi danymi niezbędnymi do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej dysponuje Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu.    Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że jednostki samorządu terytorialnego będą mogły w 2002 r. ubiegać się o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej z 1-procentowej rezerwy. Wnioski w tej sprawie jednostki samorządu terytorialnego powinny kierować do ministra edukacji narodowej i sportu.    Dotacje celowe. Dotacje celowe dla jednostek samorządu terytorialnego w przyjętym przez Sejm RP projekcie ustawy budżetowej na rok 2002 zaplanowane zostały w łącznej kwocie 11 326 989 tys. zł, z tego w budżecie części:    1. Wojewodów - 11 140 255 tys. zł.    2. Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego - 79 930 tys. zł.    3. Oświata i wychowanie - 5663 tys. zł.    4. Krajowe Biuro Wyborcze - 5535 tys. z.    5. Główny Urząd Statystyczny - 95 606 tys. zł.    Z ogólnej kwoty dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego w wysokości 11 326 989 tys. zł przypada na dotacje na zadania:    - własne - 2 663 609 tys. zł, z tego realizowane przez:    - gminy - 155 688 tys. zł,    - powiaty - 2 167 512 tys. zł,    - samorządy województw - 340 409 tys. zł;    - z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami - 8 568 330 tys. zł, z tego realizowane przez:    - gminy - 3 348 429 tys. zł,    - powiaty - 5 148 515 tys. zł,    - samorządy województw - 71 386 tys. zł;    - powierzone na podstawie porozumień z organami administracji rządowej - 95 050 tys. zł, z tego realizowane przez:    - gminy - 7935 tys. zł,    - powiaty - 82 056 tys. zł,    - samorządy województw - 5059 tys. zł.    W porównaniu do kwoty dotacji celowych zaplanowanych w przedłożonym przez rząd do Sejmu RP projekcie ustawy budżetowej na rok 2002 w toku prac nad projektem budżetu państwa na rok 2002 nastąpiło zwiększenie kwoty dotacji o 553 787 tys. zł. Powyższa kwota przeznaczona jest na zwiększenie:    1) dotacji celowych na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez samorząd województwa podkarpackiego, z przeznaczeniem na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych o kwotę 4000 tys. zł;    2) dotacji celowych na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat o kwotę 116 813 tys. zł, z tego na dofinansowanie:    - komend powiatowych Policji i komend powiatowych Państwowej Straży Pożarnej - 91 000 tys. zł,    - działalności powiatowych inspektoratów weterynarii - 15 208 tys. zł,    - działalności powiatowych zespołów do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności - 10 375 tys. zł,    - funkcjonowania powiatowych urzędów pracy w woj. kujawsko-pomorskim - 230 tys. zł;    3) dotacji celowych na realizację bieżących zadań własnych powiatu o kwotę 131 454 tys. zł, z tego na:    - uruchomienie nowych miejsc w domach pomocy społecznej - 31 454 tys. zł,    - rodziny zastępcze (w tym na szkolenie rodzin zastępczych oraz tworzenie rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego) - 30 000 tys. zł,    - dofinansowanie placówek opiekuńczo-wychowawczych i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych (w tym na skutki zmiany ustawy Karta nauczyciela wprowadzonej w 2001 r.) - 70 000 tys. zł    oraz zmniejszenie dotacji celowych przeznaczonych na funkcjonowanie powiatowych urzędów pracy w woj. kujawsko-pomorskim o kwotę 230 tys. zł;    4) dotacji celowych na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminom ustawami o kwotę 300 000 tys. zł na dofinansowanie zasiłków z pomocy społecznej;    5) dotacji celowych na zadania bieżące realizowane na podstawie porozumień w budżecie części: Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, z przeznaczeniem na różne dziedziny kultury objęte mecenatem państwa o kwotę 1750 tys. zł, z tego na zadania realizowane przez powiaty (600 tys. zł) i samorządy województw (1150 tys. zł).    Podziału tych kwot dotacji na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego dokonują dysponenci części budżetowych, w budżetach których dotacje te zostały zaplanowane.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że zaplanowane w projekcie ustawy budżetowej na rok 2002 kwoty dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego w budżetach wojewodów oraz w budżecie Krajowego Biura Wyborczego w ciągu roku mogą zostać zwiększone ze środków zaplanowanych w rezerwach celowych przeznaczonych m.in. na:    - uzupełnienie środków na składki na ubezpieczenie zdrowotne za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej,    - zasiłki z pomocy społecznej,    - zasiłki rodzinne pielęgnacyjne i wychowawcze,    - odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dla nauczycieli emerytów i rencistów,    - dodatki mieszkaniowe,    - uruchomienie nowych miejsc pracy w domach pomocy społecznej oraz dla jednostek organizacyjnych pomocy społecznej przekształcanych z jednostek opiekuńczo-leczniczych,    - dotacje dla placówek opiekuńczo-wychowawczych i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych, w tym na skutki zmiany ustawy Karta nauczyciela wprowadzonej w 2001 r.,    - dofinansowanie bieżących zadań własnych samorządów związanych z prowadzeniem instytucji kultury przejętych z dniem 1 stycznia 1999 r.,    - dożywianie uczniów,    - rodziny zastępcze (w tym szkolenia rodzin zastępczych oraz tworzenie rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego),    - wybory do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, wybory uzupełniające do Senatu RP, wybory uzupełniające do rad gmin, wybory ponowne i przedterminowe oraz referenda lokalne i ogólnokrajowe,    - wsparcie realizacji trzeciego etapu reformy oświaty, w tym na podwyżki wynagrodzeń dla nauczycieli.    Ponadto pragnę podkreślić, że na dofinansowanie niektórych zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami jednostki samorządu terytorialnego mogą przeznaczać środki m.in. z:    - Funduszu Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym na uzupełnienie środków budżetowych niezbędnych na finansowanie zadań związanych z aktualizacją i utrzymaniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz na zakup urządzeń i wyposażenia lokali niezbędnych do prowadzenia tego zasobu, zgodnie z postanowieniami art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (DzU z 2000 r. nr 100, poz. 1086, z późn. zm.),    - istniejących przy powiatowych inspektoratach weterynarii środków specjalnych o nazwie ˝inspekcja higieny mięsa i zwierząt w obrocie˝, o których mowa w art. 45 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (DzU z 1999 r. nr 66, poz. 752, z późn. zm.).    Również stosownie do postanowień art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DzU z 2000 r. nr 46, poz. 543, z późn. zm.) od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, użytkowania wieczystego, czynszu dzierżawnego i najmu nieruchomości skarbu państwa powiaty, na terenie których znajdują się te nieruchomości, mogą potrącać 5% środków, które stanowią dochód powiatu. Z przesłanego przez wojewodów sprawozdania z wykonania planu dochodów budżetowych za 12 miesięcy 2001 r. wynika, że za rok 2001 dochody budżetu państwa z tytułu gospodarki gruntami i nieruchomościami zostały wykonane w wysokości 492 230 tys. zł.    Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa.    Wydatki na 2002 r. dla działu 754: Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa zostały ustalone w oparciu o zasady wynikające z przyjętych przez Radę Ministrów ˝Założeń do projektu budżetu państwa na 2002 rok˝. Zgodnie z założeniami wydatki na wynagrodzenia pracowników i uposażenia funkcjonariuszy oraz wydatki osobowe niezaliczone do wynagrodzeń ustalono na poziomie 2001 r., natomiast pozostałe wydatki bieżące określono w wysokości 80% kwoty zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2001 r., pomniejszonej o wydatki o charakterze jednorazowym oraz o wydatki, których realizacja zostanie zakończona w 2001 r. Przy ustalaniu wysokości środków finansowych dla tego działu na rok 2002 nie wystąpiły szczególne preferencje.    Wysokość środków na bezpieczeństwo publiczne i ochronę przeciwpożarową zaplanowano w wysokości 5 791 238 tys. zł, w tym na komendy powiatowe Policji 3 149 820 tys. zł i na komendy Państwowej Straży Pożarnej 1 056 541 tys. zł.    W trakcie prac nad projektem budżetu oraz w związku z trudną sytuacją ogólnofinansową państwa konieczna była korekta wcześniej zaplanowanych wydatków. Wojewodowie dokonali korekt polegających na zmniejszeniu wydatków w swoich budżetach. Jednakże nie wszyscy wojewodowie dokonali zmniejszenia dotacji na bezpieczeństwo publiczne i ochronę przeciwpożarową, uważając zadania dotyczące bezpieczeństwa na swoim terenie za najważniejsze.    Plan wydatków po korektach wyniósł 5 589 886 tys. zł, w tym dla komend powiatowych Policji 3 076 107 tys. zł i dla komend powiatowych Państwowej Straży Pożarnej 1 009 216 tys. zł.    Odnosząc się do szczegółowych pytań postawionych w piśmie pana posła, uprzejmie informuję, co następuje.    1. Budżet państwa na 2002 r. obejmuje te wydatki, które możliwe są do sfinansowania w 2002 r. - jest więc budżetem realnym. W chwili obecnej najważniejszą funkcją budżetu jest zapewnienie możliwości sfinansowania podstawowych funkcji państwa. Należy zauważyć, że jednostki samorządu terytorialnego współuczestniczą w ponoszeniu ciężarów naprawy gospodarki. W związku z powyższym powinny prowadzić gospodarkę finansową w sposób racjonalny i oszczędny, zapewniając jednocześnie realizację zadań nałożonych na te jednostki ustawowo.    2. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 (DzU nr 150, poz. 983, z późn. zm.) minister właściwy do spraw finansów publicznych informuje właściwe jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 15 października roku bazowego o planowanych rocznych kwotach poszczególnych części subwencji ogólnych, przyjętych w projekcie ustawy budżetowej na dany rok oraz o planowanych kwotach dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych stanowiącego dochód budżetu państwa. Zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014, z późn. zm.) wojewodowie w terminie do dnia 25 października roku bazowego przekazują jednostkom samorządu terytorialnego informacje o kwotach dotacji na zadania z zakresu administracji rządowej przyjętych w projekcie ustawy budżetowej. Przekazywanie takich informacji ma na celu umożliwienie jednostkom samorządu terytorialnego opracowania projektów uchwał budżetowych. O ostatecznych wysokościach przyznanych kwot poszczególnych części subwencji ogólnej minister właściwy do spraw finansów publicznych informuje jednostki samorządu terytorialnego w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej. Taki system informowania jednostek samorządu terytorialnego musi zostać utrzymany z uwagi na konieczność skorelowania prac nad projektem budżetu państwa z pracami jednostek samorządu terytorialnego związanymi z opracowywaniem ich budżetów.    3. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2002 w rezerwach celowych budżetu państwa została zaplanowana w poz. 17 rezerwa na dofinansowanie kosztów wdrażania reformy oświaty. Środki budżetowe zaplanowane w tej rezerwie przeznaczone będą m.in. na sfinansowanie centralnego zakupu autobusów szkolnych oraz na zadania z zakresu budownictwa inwestycyjnego szkół podstawowych i gimnazjów.    4. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Gmina otrzymuje środki finansowe na ten cel w wysokości koniecznej do wykonania tych zadań. Zasady dotyczące dotowania zadań zleconych gminie z zakresu administracji rządowej zawiera również ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002. Stosownie do art. 49 tej ustawy gminie wykonującej zadania zlecone z zakresu administracji rządowej z budżetu państwa przyznawane są dotacje celowe na realizację tych zadań. Kwoty dotacji celowych ustala się według zasad przyjętych do określenia wydatków podobnego rodzaju w budżecie państwa. Zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego dotacje te powinny być przekazywane w trybie umożliwiającym pełne i terminowe wykonywanie zleconych zadań. W przypadku niedotrzymania tych zasad gminie przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia w postępowaniu sądowym.    Przestawiając powyższe, uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Finansów trwają obecnie prace nad projektem docelowej ustawy, która w sposób systemowy regulowałaby zagadnienia związane z dochodami jednostek samorządu terytorialnego. Założeniem konstrukcji nowej ustawy jest zapewnienie zwiększenia dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego poprzez m.in. zastąpienie dotychczasowych dotacji celowych na finansowanie bądź dofinansowanie zadań własnych, jak również niektórych dotacji na zadania z zakresu administracji rządowej dochodami własnymi.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jacek Uczkiewicz    Warszawa, dnia 28 lutego 2002 r.