Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opinii Rady Polityki Pieniężnej do projektu ustawy budżetowej na 2002 r.

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 5 grudnia 2001 r. (nr SPS-0202-177/01) zawierające interpelację posłów Tadeusza Ferenca i Ryszarda Maraszka w sprawie opinii Rady Polityki Pieniężnej dotyczącej projektu ustawy budżetowej na 2002 r. pragnę przekazać na ręce pana marszałka odpowiedź na pytanie postawione przez panów posłów.    Odnosząc się do podnoszonego przez panów posłów zakresu kompetencji Rady Polityki Pieniężnej, pragnę zaznaczyć, że zgodnie z art. 227 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim z dnia 29 sierpnia 1997 r. Narodowy Bank Polski jest instytucją niezależną, której przysługuje wyłączne prawo realizowania polityki pieniężnej, w tym ustalania podstawowych stóp procentowych NBP. Realizacja polityki pieniężnej odbywa się w oparciu o założenia uchwalane corocznie przez Radę Polityki Pieniężnej. W warunkach realizacji przez NBP strategii bezpośredniego celu inflacyjnego podstawowym instrumentem polityki pieniężnej jest krótkoterminowa stopa procentowa, której zmiany podporządkowane są osiągnięciu celu inflacyjnego. W związku z powyższym rząd nie ma bezpośredniego wpływu na kształtowanie poziomu stóp procentowych.    W 2001 r. Rada Polityki Pieniężnej sześciokrotnie obniżyła podstawowe stopy banku centralnego, łącznie o 7,5 pkt. procentowego (stopa operacji otwartego rynku została zmniejszona z 19,0% w styczniu do 11,5% w listopadzie). Mimo obniżki nominalnych stóp procentowych stopy realne zmniejszyły się nieznacznie (w okresie od stycznia do listopada realna stopa operacji otwartego rynku zmniejszyła się zaledwie o 1,8 pkt. procentowego, do poziomu 9,0%) i nadal utrzymują się na bardzo wysokim poziomie, co świadczy o zbyt wolnym dostosowaniu nominalnych stóp procentowych do spadającej inflacji. Wobec niewielkiej skali spadku stóp realnych jego wpływ na pobudzenie wzrostu gospodarczego w 2002 r. nie będzie zbyt silny.    Uznając fakt, że niezależność banku centralnego, zagwarantowana we wspomnianych powyżej aktach prawnych, pozwala Radzie Polityki Pieniężnej na swobodny wybór najefektywniejszych narzędzi dla realizacji celów polityki pieniężnej, trzeba pamiętać, że prowadzona przez radę polityka wysokich stóp procentowych była jedną z przyczyn znacznego spowolnienia wzrostu gospodarczego w 2001 r. Osłabienie aktywności gospodarczej miało szereg negatywnych konsekwencji zarówno w sferze finansów publicznych, jak i na rynku pracy.    Zmiany w polityce fiskalnej, do których Rada Polityki Pieniężnej odniosła się krytycznie w swojej opinii dotyczącej projektu ustawy budżetowej na rok 2002, spowodowane są przede wszystkim obecną sytuacją finansów publicznych i dotyczą tak podatków pośrednich, jak i podatku dochodowego od osób fizycznych.    Zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zmierzają przede wszystkim do zwiększenia wpływów z tego podatku już w 2002 r. Zaproponowane rozwiązania, skutkujące także uproszczeniem systemu podatkowego, zostały zaprojektowane tak, aby w możliwie małym zakresie obciążały podatników o najniższych dochodach. Zakłada się utrzymanie bez zmian przedziałów skali podatkowej, jednakże proponuje się coroczną waloryzację tzw. kwoty wolnej od podatku. Dzięki temu rozwiązaniu, mimo okresowego niepodwyższania progów skali podatkowej, osoby, których dochody są obecnie w pierwszym przedziale skali podatkowej, w najmniejszym stopniu odczują skutki tych zmian.    Wprowadzenie podatku od niektórych dochodów kapitałowych przewiduje opodatkowanie w formie zryczałtowanej (w wysokości 20%) wyłącznie strumienia dochodów od oszczędności, a nie zasobu oszczędności. Trzeba dodać, że w negocjacjach z Unią Europejską Polska zobowiązała się wprowadzić takie opodatkowanie w 2003 r. Przyspieszenie o rok tej operacji uzasadnione jest złą sytuacją finansów publicznych. Zarówno w Unii, jak i innych krajach takie dochody są często opodatkowane, przy czym nie obowiązują tu żadne standardy (dyrektywy). Stawki podatku są znacznie zróżnicowane i wahają się: 15% (Belgia, Grecja, Czechy), 20% (Portugalia, Wielka Brytania), 25% (Hiszpania, Francja, Austria), 27% (Irlandia, Włochy) i 30% (Szwecja, Niemcy), w Danii i Holandii odsetki są opodatkowane na ogólnych zasadach, przy czym uzależnia się często stawkę od źródła pochodzenia dochodu.    W opinii Ministerstwa Finansów zmiany wprowadzane w zakresie opodatkowania osób fizycznych podążają we właściwym kierunku i nie mogą być podstawą do krytyki polityki fiskalnej.    Jednocześnie należy podkreślić (czego Rada Polityki Pieniężnej wydaje się nie zauważać), że wydatki budżetu państwa planowane na 2002 r. zostały znacząco ograniczone, czego dowodem jest zaplanowanie ich w wysokości 183,9 mld zł, przy zakładanym przewidywanym wykonaniu w roku 2001 w kwocie 173 mld zł. Przyszłemu ograniczeniu wydatków budżetu ma służyć przyjęte założenie o rocznym ich wzroście w tempie nieprzewyższającym prognozowanej inflacji powiększonej o 1 punkt procentowy.    Konkludując, pragnę wspomnieć spotkanie rządu i Rady Polityki Pieniężnej, które jest krokiem w kierunku polepszenia współpracy tych instytucji, tak aby mogły one współdziałać przy zachowaniu zasad obowiązującego prawa oraz respektowaniu zakresu odpowiedzialności każdej ze stron.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Wiesław Ciesielski    Warszawa, dnia 16 stycznia 2002 r.