Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorców zajmujących się obrotem z państwami Unii Europejskiej

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 22 czerwca br., znak: SPS-0202-10291/05, przesyłam odpowiedź na interpelację Pana Posła Józefa Cepila w sprawie utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorców zajmujących się obrotem z państwami Unii Europejskiej.    Celem rozwiązań zawartych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (SDG) (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.) oraz w ustawie ją wprowadzającej jest stworzenie nowoczesnych uregulowań i instytucji prawa odpowiadających potrzebom i oczekiwaniom przedsiębiorców oraz zapewniających większą swobodę wykonywania działalności gospodarczej.    Ustawa SDG stanowi, że wszystkie postępowania kontrolne podlegają pewnym ogólnym normom. Czynności kontrolnych dokonuje się po okazaniu legitymacji służbowej i doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej. Ograniczony został czas trwania wszystkich kontroli organu kontrolującego w jednym roku kalendarzowym w stosunku do danego przedsiębiorcy, z uwzględnieniem preferencji dla mniejszych firm. Czas ten nie może przekraczać w odniesieniu do mikro-, małych i średnich przedsiębiorców - 4 tygodni; w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 8 tygodni. Zgodnie z postulatami środowisk gospodarczych ustawa wprowadziła zakaz jednoczesnego prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy.    Odstępstwa od ustalonych zasad mają zastosowanie tylko w szczególnych przypadkach wymienionych w ustawie (art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 2 ustawy SDG), np. gdy przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla prowadzonego przeciwko przedsiębiorcy śledztwa lub dochodzenia, gdy przeprowadzenie kontroli uzasadnione jest zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego oraz gdy przewidują to ratyfikowane umowy międzynarodowe. W interesie przedsiębiorców oczekujących na zwrot podatku uwzględniono też wyłączenie dotyczące sytuacji, kiedy kontrola dokonywana jest dla oceny zasadności zwrotu podatku VAT przed dokonaniem tego zwrotu.    Z uwagi na zobowiązania RP wynikające z przystąpienia do UE ustawa SDG uwzględnia również przypadek, w którym nie obowiązuje zakaz prowadzenia więcej niż jednej kontroli i nie stosuje się ograniczeń czasowych kontroli - gdy przeprowadzenie kontroli jest realizacją obowiązków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.    Ponieważ ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich w poszczególnych państwach członkowskich polegać powinna na wszelkich działaniach związanych ze skutecznym poborem należności stanowiących zasoby własne budżetu ogólnego Unii, w tym kontekście Ministerstwo Gospodarki i Pracy przyjmuje stanowisko Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej wyrażone w piśmie Podsekretarza Stanu Pana Tomasza Nowakowskiego skierowanym do ministerstwa (pismo z dnia 14 kwietnia r., znak: Sekr. Min. TN/4194/DP/2005/gg) stwierdzające, że ˝zadania nałożone na funkcjonariuszy Służby Celnej w postaci obowiązków kontrolnych, wynikające z przepisów wspólnotowego prawa celnego oraz Rozporządzenia Rady WE Nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 130 z 31.05.2000 r.), stanowią działania zmierzające do realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej˝.    W związku z powyższym nie wnoszę także zastrzeżeń do konkluzji UKIE, że ˝działania funkcjonariuszy Służby Celnej polegające na prowadzeniu kontroli zmierzających do wykrycia nieprawidłowości uniemożliwiających skuteczny pobór należności stanowiących zasoby własne budżetu ogólnego oraz pozostałe zasoby wszelkich instytucji, organów, urzędów i agencji wspólnotowych stanowią działania w zakresie interesów finansowych Wspólnot Europejskich w rozumieniu art. 82 i art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej˝.    Rzeczpospolita Polska, będąca członkiem UE, nie może nie respektować prawa wspólnotowego. W związku z tym uregulowania zawarte w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, w szczególności także te dotyczące wykonywania kontroli u przedsiębiorcy, są zgodne przepisami UE i w obecnym stanie ich zmiana, jako nieuzasadniona, nie jest możliwa. Zatem Ministerstwo nie zamierza w najbliższym czasie podejmować inicjatywy legislacyjnej zmierzającej do zmiany ustawy SDG w tym zakresie.    Wobec podniesionej przez Pana Posła kwestii przedłużania kontroli uprzejmie wyjaśniam, że, zgodnie z art. 77 ustawy SDG, ustawa ta ma zastosowanie do kontroli podatkowych, których przeprowadzanie regulują przepisy działu VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). Natomiast zupełnie odrębną instytucję prawną stanowi postępowanie podatkowe uregulowane w dziale IV tejże ustawy. Nie można więc łączyć czynności wykonywanych w ramach kontroli podatkowej z czynnościami wykonywanymi w ramach postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 291 § 4 Ordynacji podatkowej kontrola kończy się w dniu, w którym został doręczony protokół kontroli. Odrębną kwestią jest natomiast to, iż w wyniku przeprowadzonej kontroli mogą zostać wykryte nieprawidłowości w rozliczeniu się z podatków, w związku z czym z urzędu wszczynane jest postępowanie podatkowe. Należy podkreślić, że czynności podejmowane w ramach postępowania podatkowego, np. przesłuchanie świadków, nie są objęte uregulowaniami zawartymi w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej.    Ponadto Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej pismem z dnia 31 sierpnia 2004 r. nr KS9/03/1335/04/4824 skierowanym do Dyrektorów Urzędów Kontroli Skarbowej w związku ze zmianami dokonanymi w ustawie o kontroli skarbowej ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej poinformował o zasadach prowadzenia przez organy kontroli skarbowej postępowań kontrolnych.    Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej w ww. piśmie wskazał m.in., że w art. 82 ust. 1 pkt 3, jak i w art. 83 ust. 2 pkt 3 ustawy SDG zostały uregulowane wyjątki od ogólnych zasad, zgodnie z którymi ograniczeń co do czasu trwania oraz liczby kontroli nie stosuje się w przypadku, gdy odrębne przepisy przewidują możliwość przeprowadzenia kontroli w toku postępowania prowadzonego przez organ. Zgodnie z art. 31 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65, z późn. zm.) postępowanie kontrolne oznacza postępowanie podatkowe. Art. 13 ust. 3 ustawy o kontroli skarbowej stanowi, że organ kontroli skarbowej może w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego przeprowadzić kontrolę podatkową. W związku z powyższym norma ta wypełnia dyspozycje z art. 82 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 2 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.    Przyjęto zasadę, aby podejmowane były wszelkie działania, które umożliwią prowadzenie kontroli podatkowej w terminach wymaganych przez ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, zaś stosowanie wyłączeń powinno mieć miejsce tylko w toku kontroli prowadzonej w ramach wszczętego postępowania kontrolnego kontynuowanej w uzasadnionych przypadkach.    Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministra Finansów odsetek kontroli podatkowych, które zostały wszczęte przez urzędy kontroli skarbowej po wejściu w życie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, i których czas trwania został przedłużony, wynosi 17,88%. Nie zostały stwierdzone przypadki, aby przedłużenie czasu trwania kontroli nastąpiło z winy kontrolujących.    Z poważaniem    Minister    Jacek Piechota    Warszawa, dnia 11 lipca 2005 r.