Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podziału środków na rozwój regionalny na przykładzie woj. kujawsko-pomorskiego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 6 lutego 2001 r. dotyczącą ˝zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie zwiększenia środków finansowych na inwestycje wieloletnie w woj. kujawsko-pomorskim˝ przedkładam następujące wyjaśnienia.    Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie przyjęcia Programu wsparcia na lata 2001-2002 jest jednym z najważniejszych aktów wykonawczych do ustawy z dnia 12 maja 2000 r. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego i stanowi podstawę do podjęcia prac nad kontraktami wojewódzkimi. Przyjęte w nim rozwiązania mają swe źródło w Narodowej strategii rozwoju regionalnego 2001-2006 - uwzględniającej wymagania ustawy. Narodowa strategia rozwoju regionalnego została przygotowana w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego i Budownictwa i przedłożona Radzie Ministrów przed końcem października 2000 r. Prace nad programem wsparcia mogły natomiast zostać podjęte dopiero po przyjęciu przez rząd projektu ustawy budżetowej na 2001 r., tj. po 15 listopada, ponieważ istotą tego dokumentu jest określenie skali środków finansowych na wsparcie rozwoju regionalnego oraz zasad i trybu ich alokacji.    Spełnienie warunków i terminów wymaganych ustawą wywołało konieczność przyjęcia programu wsparcia przez Radę Ministrów do końca grudnia 2000 r. Prace nad tym dokumentem, podobnie jak nad Narodową strategią rozwoju regionalnego, prowadzone więc były w tempie bardzo przyspieszonym, a jednocześnie w warunkach tworzenia nowych modelowych rozwiązań. Mimo tych wszystkich okoliczności zarówno NSRR, jak i program wsparcia były przygotowane przy pełnym udziale partnerów wskazanych ustawą, tj.:    - Rady Polityki Regionalnej Państwa,    - Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego,    - zarządów województw,    - przedstawicieli partnerów społecznych i gospodarczych.    W dniu 28 grudnia 2000 r. Rada Ministrów przyjęła zarówno Narodową strategię rozwoju regionalnego 2001-2006 (w drodze uchwały), jak i rozporządzenie w sprawie przyjęcia Programu wsparcia na lata 2001-2002, postanawiając równocześnie, że rozporządzenie to będzie uzupełnione w terminie późniejszym o środki i działania ˝ministrów właściwych˝. Ponieważ w wyniku prac parlamentu nad budżetem na 2001 r. uległa zmianie skala środków na rozwój regionalny - uzupełnienie oraz wprowadzenie niezbędnych korekt do rozporządzenia możliwe będzie po przyjęciu przez Sejm ustawy budżetowej na 2001 r. Nowe rozporządzenie, włączając środki ˝ministrów właściwych˝ do programu wsparcia, będzie stanowić podstawę do uzupełnienia wniosków zarządów województw.    Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie przyjęcia Programu wsparcia na lata 2001-2002 jest pierwszym etapem realizacji Narodowej strategii rozwoju regionalnego 2001-2006. Rozwiązania zastosowane w rozporządzeniu są zbieżne z NSRR. Dotyczy to zarówno priorytetów, jak też kryteriów podziału środków na województwa. W dążeniu do osiągnięcia celu NSRR, jakim jest tworzenie warunków do wzmocnienia konkurencyjności całego kraju oraz poszczególnych regionów w stosunku do krajów i regionów europejskich, 80% środków podzielono proporcjonalnie do liczby ludności w województwie, a 20% przewidziano na wsparcie obszarów wymagających aktywizacji i zagrożonych marginalizacją. Połowę z tych środków podzielono proporcjonalnie do liczby ludności pomiędzy 5 województw, w których poziom PKB na mieszkańca jest niższy od 80% średniego poziomu PKB na mieszkańca w kraju. Pozostałe 10% sumy ogólnej środków podzielono proporcjonalnie do liczby mieszkańców w powiatach, w których stopa bezrobocia przekraczała na koniec marca w każdym z 3 ostatnich lat (1998, 1999, 2000) 150% średniej krajowej stopy bezrobocia.    Przy takim podziale, biorąc pod uwagę poziom wsparcia na 1 mieszkańca, woj. kujawsko-pomorskie zajmuje 6. pozycję.    Czynnikami, które stanowią przeszkodę w alokacji środków według omawianych zasad, są:    - konieczność uwzględnienia decyzji alokacyjnych podjętych w 2000 r., dotyczących programów i środków udostępnionych na współfinansowanie działań rozwojowych w województwach (PHARE rozwój społeczno-gospodarczy i PHARE Crossborder);    - konieczność kontynuacji w latach 2001-2002 inwestycji wieloletnich samorządu terytorialnego w wymiarze umożliwiającym jak najszybsze ich zakończenie;    - przyjęcie założenia przeznaczenia dla każdego województwa przynajmniej 20 mln środków na inwestycje nowo rozpoczynane.    Uwzględnienie przy obliczaniu alokacji na województwa zobowiązań powstałych w 2000 r., konieczność dokończenia inwestycji wieloletnich samorządu terytorialnego, jak i zapewnienie dla wszystkich województw co najmniej minimalnej kwoty 20 mln zł na inwestycje i zakupy inwestycyjne realizowane przez podmioty uprawnione na podstawie porozumień z organami administracji rządowej spowodowały, że faktyczna alokacja dla województw jest różna od zakładanej. Udział wyższy od zakładanego uzyskały województwa, w których realizowane są duże inwestycje wieloletnie oraz te, które mają stosunkowo duże udziały programów PHARE. Należy przy tym podkreślić, że niepodjęcie rozwiązań przyjętych w programie wsparcia przyczyniałoby się do pogłębienia zaistniałych w procesie historycznym dysproporcji między województwami. Dlatego, mimo uwag zgłaszanych do programu wsparcia również przez zarządy województw, doceniany jest przez nie fakt podjętej w tym dokumencie obiektywizacji przepływu środków z centrum do województw.    Z faktycznego podziału środków na 1 mieszkańca wynika, że woj. kujawsko-pomorskie, głównie dzięki alokacjom z tytułu kontynuacji inwestycji wieloletnich oraz kontynuacji programu PHARE spójność społeczno-gospodarcza, zarówno w ramach alokacji 2001, jak i 2002 r., przesunęło się na 4. pozycję. Zakłada się, że wraz z zamykaniem inwestycji wieloletnich, w dłuższym okresie, udziały środków przeznaczonych dla poszczególnych województw na wsparcie działań wynikających z programów wojewódzkich powinny się zwiększać.    Przyjęcie odmiennej od zastosowanej zasady rozdziału środków spowodowałoby uniemożliwienie realizacji generalnego celu Narodowej strategii rozwoju regionalnego 2001-2006 i Programu wsparcia na lata 2001-2002, którym jest ˝wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego kraju oraz poszczególnych jego obszarów dla wzmocnienia konkurencyjności, wzrostu poziomu życia i spójności społeczno-gospodarczej oraz przestrzennej, zarówno w relacjach wewnętrznych, jak i z państwami i regionami Wspólnoty Europejskiej˝. Spowodowałoby ponadto brak możliwości finansowania inwestycji wieloletnich samorządowych, o jakich mowa w art. 53 ustawy z dnia 12 maja 2000 r. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego, co stanowiłoby naruszenie tej ustawy.    Zgodnie z prognozami zawartymi w Narodowej strategii rozwoju regionalnego 2001-2006 środki Unii Europejskiej na jej realizację po akcesji, tj. w latach 2003-2006, wyniosą łącznie ok. 18,9 mld euro - wobec 420 mln euro w okresie przedakcesyjnym, tj. w latach 2001-2002 - objętych aktualnym programem wsparcia. Tym samym regiony wymagające największej pomocy będą miały szansę uzyskać znaczne jej zwiększenie w ramach następnych programów wsparcia.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Włodzimierz Tomaszewski    Warszawa, dnia 19 marca 2001 r.