Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostosowania regulaminów niektórych bibliotek publicznych do obowiązującego w Polsce porządku prawnego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Ryszarda Brejzy, przedstawioną przy piśmie z dnia 10 kwietnia 2001 r., SPS-0202-6245/01, uprzejmie informuję, że kaucje za wypożyczone książki pobierane są przez biblioteki publiczne we wszystkich krajach i stanowią konieczne zabezpieczenie przed utratą szczególnie wartościowych książek. Po ich zwrocie czytelnik otrzymuje z powrotem pełną wpłaconą kwotę. Kaucja jest dość uciążliwa zarówno dla czytelnika, jak i dla bibliotekarza, który musi prowadzić dodatkową dokumentację wypożyczonych książek, a także na każde żądanie czytelnika ją zwrócić, po otrzymaniu wypożyczonej książki. Jest to jednak jedyne skuteczne zapewnienie terminowego zwrotu książek, na które z reguły czekają inni użytkownicy bibliotek.    W ostatnich latach zwiększył się procent czytelników bibliotek, którzy studiują w systemie zaocznym w bardzo licznych wyższych szkołach zawodowych. Szkoły te najczęściej nie mają własnych, dobrze wyposażonych bibliotek uczelnianych. W związku z tym biblioteki publiczne realizują zwiększone zapotrzebowanie studentów tych uczelni na lektury dość często powtarzające się (głównie z zakresu ekonomii i prawa). W przypadku drastycznych niedoborów finansowych bibliotek publicznych zakup nowości wydawniczych jest bardzo ograniczony, a jego wskaźnik od kilku lat się zmniejsza. Pełne wykorzystanie posiadanych zbiorów bibliotecznych i szybką ich rotację może zapewnić, w wielu przypadkach, pobierana kaucja.    Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy, z której korzystają przede wszystkim studenci, tylko dlatego posiada jeszcze względną kompletność swoich zbiorów, ponieważ aż 30% wypożyczeń związane jest z pobieraniem kaucji. Biblioteki mają bardzo niedobre doświadczenia w egzekwowaniu niezwróconych książek na drodze sądowej. Sprawy te są z reguły umarzane ze względu na ˝małą szkodliwość społeczną wykroczenia ze strony czytelnika˝. Dla bibliotekarzy, a także dla części czytelników, właśnie forma wypożyczeń z pobraniem kaucji, chociaż dość uciążliwa, daje szansę racjonalnego wykorzystania zbiorów. Drugą grupą czytelników, od których najtrudniej wyegzekwować wypożyczone książki, są osoby zamiejscowe, przebywające w ośrodkach wczasowych i wypoczynkowych. Dość często od tej grupy czytelników pobierane są również kaucje.    Dodać należy, że zależność czytelników od biblioteki publicznej jest znacznie mniejsza niż od biblioteki uczelnianej, która może skuteczniej egzekwować postanowienia regulaminu wypożyczeń.    Nie można się jednak pogodzić z poglądem, że kaucja jest zaprzeczeniem zasady powszechności i bezpłatności usług świadczonych przez biblioteki publiczne. Z tego też względu środowiska bibliotekarskie nigdy się nie zgodzą na wykreślenie z ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach zapisu o możliwości pobierania kaucji od czytelników.    Z poważaniem    Minister    Kazimierz Michał Ujazdowski    Warszawa, dnia 17 maja 2001 r.