Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań osłonowych wobec zwalnianych nauczycieli

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Wiesława Szczepańskiego w sprawie działań osłonowych dla zwalnianych nauczycieli uprzejmie informuję pana marszałka, co następuje:    W roku szkolnym 2001/2002, z uwagi na wprowadzane zmiany w szkolnictwie ponadgimnazjalnym, nie będzie prowadzona rekrutacja do klasy pierwszej dotychczasowych szkół ponadpodstawowych. Uczniowie, którzy podjęliby naukę w pierwszej klasie szkoły ponadpodstawowej, będą uczyć się w trzeciej klasie gimnazjum. W związku z tym w roku szkolnym 2001/2002 w gimnazjach zwiększy się liczba oddziałów, a w konsekwencji konieczne będzie zatrudnienie w tych szkołach większej liczby nauczycieli.    Nastąpi zatem przemieszczenie części nauczycieli dotychczasowych szkół ponadpodstawowych do gimnazjów. Nauczyciele zatrudnieni na podstawie mianowania będą mogli przejść do pracy w gimnazjum, w drodze przeniesienia, w trybie określonym w art. 18 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (DzU z 1997 r. nr 56, poz. 357 z późn. zm.). Przeniesienie na podstawie art. 18 karty nie powoduje rozwiązania stosunku pracy, lecz oznacza kontynuację dotychczasowego stosunku pracy nawiązanego na podstawie mianowania.    W sytuacji gdy nauczyciel, który w związku ze zmianami organizacyjnymi szkoły nie będzie mógł być zatrudniony w dotychczasowej szkole w pełnym wymiarze zajęć, lecz będzie mógł realizować zajęcia w innej szkole, organ prowadzący szkołę - na zasadach określonych w art. 22 ust. 1 Karty nauczyciela - może na nauczyciela nałożyć obowiązek podjęcia pracy w innej szkole lub szkołach.    W piśmie z dnia 14 grudnia 2000 r. (DKS-WPP-1110-368/00) Ministerstwo Edukacji Narodowej zwróciło się do organów prowadzących szkoły z prośbą o wcześniejsze sporządzenie wykazów nauczycieli, którzy w związku z przekształceniami organizacyjnymi szkół nie będą mogli być zatrudnieni w pełnym lub niepełnym wymiarze zajęć. Pozwoli to na dokonanie wcześniejszego rozpoznania skali problemu i skorzystanie przez nauczycieli i organy prowadzące szkoły z możliwości, jakie stwarzają przepisy Karty nauczyciela w zakresie uzupełniania pensum, jak i zmiany zatrudnienia.    Obowiązująca ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela zawiera regulacje dotyczące osłon dla zwalnianych nauczycieli.    W razie całkowitej likwidacji szkoły z nauczycielem rozwiązuje się stosunek pracy, a w przypadku częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole, uniemożliwiających dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, z nauczycielem rozwiązuje się stosunek pracy lub na wniosek nauczyciela przenosi się go w stan nieczynny (na okres 6 miesięcy). Nauczyciel, z którym rozwiązano stosunek pracy z wymienionych przyczyn, ma prawo do odprawy pieniężnej, choćby niezwłocznie podjął inne zatrudnienie.    Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania przysługuje odprawa pieniężna w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, a nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę - świadczenia określone w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU z 1990 r. nr 4, poz. 19 z późn. zm.). Zgodnie z art. 8 tej ustawy pracownikowi, z którym został rozwiązany stosunek pracy, przysługuje odprawa pieniężna, której wysokość uzależniona jest od lat pracy pracownika.    Nauczyciele, którzy zostaną przeniesieni w stan nieczynny, zachowują prawo do wynagrodzenia zasadniczego oraz do innych świadczeń pracowniczych. Po upływie sześciomiesięcznego terminu pozostawania w stanie nieczynnym stosunek pracy wygasa. Nauczyciele pozostający w stanie nieczynnym mogą podejmować pracę, zachowując prawo do wynagrodzenia z tytułu pozostawania w stanie nieczynnym. Natomiast, w razie powstania możliwości ponownego podjęcia przez nauczyciela pracy w pełnym wymiarze zajęć, dyrektor szkoły obowiązany jest przywrócić do pracy w pierwszej kolejności nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym.    Nauczyciel, który spełnia warunki określone w art. 88 ust. 1 Karty nauczyciela, uprawniające do przejścia na wcześniejszą emeryturę, może przejść na emeryturę również w wypadku rozwiązania z nim stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 6 i 7 Karty nauczyciela.    W ocenie ministerstwa reforma szkolnictwa ponadgimnazjalnego nie powinna wpłynąć na stan zatrudnienia nauczycieli. Niemniej jednak ze względu na społeczną wagę problemu, w ministerstwie zostały podjęte rozmowy z przedstawicielami związków zawodowych zrzeszających nauczycieli i z przedstawicielami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Krajowego Urzędu Pracy oraz Ministerstwa Finansów na temat stworzenia dodatkowych rozwiązań osłonowych dla nauczycieli.    Powyższa kwestia była przedmiotem spotkania w dniu 10 listopada 2000 r. z przedstawicielami związków zawodowych zrzeszającymi nauczycieli.    W dniu 17 listopada br. odbyło się spotkanie z przedstawicielami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Krajowego Urzędu Pracy oraz Ministerstwa Finansów. W trakcie spotkania ustalono wstępny harmonogram prac umożliwiający opracowanie programu określającego aktywne formy aktywizacji zawodowej dla nauczycieli zagrożonych bezrobociem. Ponadto ustalono, iż dla nauczycieli przebywających w stanie nieczynnym należy stworzyć warunki do sfinansowania przez powiatowe urzędy pracy kosztów szkolenia oraz możliwości udzielania pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej.    W związku z tym, iż działania te wymagałyby ewentualnych zmian w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wystąpiłem do pani Grażyny Zielińskiej prezesa Krajowego Urzędu Pracy, a następnie do pana Longina Komołowskiego wiceprezesa Rady Ministrów i ministra pracy i polityki społecznej z prośbą o podjęcie prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przekazując jednocześnie projekt zmian w ustawie.    Zarówno minister pracy i polityki społecznej, jak i prezes Krajowego Urzędu Pracy nie podzielili stanowiska ministerstwa w kwestii nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mającej na celu stworzenie możliwości sfinansowania kosztów szkolenia nauczycieli przebywających w stanie nieczynnym oraz udzielenia im pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej.    Pani Grażyna Zielińska prezes Krajowego Urzędu Pracy wskazała, iż wysokość środków Funduszu Pracy na 2001 r. na świadczenia obligatoryjne, jak i tzw. aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu nie zabezpiecza finansowania nowych zadań. Minister pracy i polityki społecznej podniósł, iż z możliwości sfinansowania kosztów szkolenia oraz pożyczek na podjęcie działalności gospodarczej będą mogli skorzystać nauczyciele pozostający w okresie wypowiedzenia z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz nauczyciele zarejestrowani w urzędach pracy jako bezrobotni.    Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę pana marszałka o ich przyjęcie.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Lech Sprawka    Warszawa, dnia 15 marca 2001 r.