Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie art. 209 ustawy Kodeks karny

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! Poniżej uprzejmie przedstawiam stanowisko w kwestiach podniesionych w interpelacji poseł Renaty Szynalskiej, przesłanej przy piśmie pana marszałka nr SPS-0202-6776/01 z dnia 3 lipca 2001 r.    Ad 1. Służba Więzienna realizuje karę pozbawienia wolności wobec osób skazanych wyrokiem niezawisłych sądów, które orzekają zgodnie z obowiązującą ustawą karną. Nie jest zatem możliwe wybiórcze stosowanie Kodeksu karnego wobec sprawców czynów tą ustawą zabronionych i jeżeli niealimentacja będzie nadal zaliczana do kategorii przestępstw, to sprawcy tego przestępstwa będą podlegali sankcjom karnym, w tym karze pozbawienia wolności.    Jeżeli chodzi o wpływ wykonywania kary pozbawienia wolności wobec tej kategorii skazanych na stan zaludnienia jednostek penitencjarnych, to należałoby problem rozważyć w oparciu o dane liczbowe na przestrzeni kilku lat, zarówno pod rządami poprzedniej, jak i aktualnie obowiązującej ustawy karnej. Na koniec roku 2000 za przestępstwo z art. 209 Kodeksu karnego w jednostkach penitencjarnych przebywało 1515 skazanych oraz 389 tymczasowo aresztowanych. Biorąc pod uwagę ogół osadzonych na koniec 2000 r. (65 849 osób), to sprawcy przestępstw z art. 209 K.k. (razem 1904 osoby) stanowili 2,89%. Jest to wzrost w stosunku do roku 1999, gdyż stosunek odbywających karę pozbawienia wolności za ten rodzaj przestępstwa (1023 osoby) do ogółu populacji osadzonych (55 436) wynosił 1,85%.    Jednoprocentowy wzrost liczebności skazanych za uporczywe uchylanie się od płacenia alimentów w roku 2000 w stosunku do roku 1999 nie jest tak niepokojący, jak sam fakt przestępczości przeciwko rodzinie i opiece (rozdział XXVI K.k.). W 2000 r. w jednostkach penitencjarnych przebywało 1800 osób osadzonych na podstawie artykułów z tej części Kodeksu karnego, tj. 2,73% ogółu osadzonych, w tym 1617 za znęcanie się nad najbliższymi (art. 207 K.k.). Dla porównania w 2000 r. sprawcy kradzieży z włamaniem (art. 279 K.k.) stanowili 23,97% w stosunku do ogółu osadzonych (razem 15 789 osób, w tym: 9828 - skazani i 5959 - tymczasowo aresztowani), natomiast 26,41% osadzonych (17 395 osób) to byli sprawcy rozboju (art. 280 § 1 i 2 K.k.) - 11 482 skazanych i 5913 tymczasowo aresztowanych.    Porównanie tych danych liczbowych pozwala nie zgodzić się z poglądem pani poseł, iż to osoby skazane za niealimentację stanowią o przepełnieniu zakładów karnych i aresztów śledczych.    Ponadto należy mieć na uwadze to, iż wielu sprawców innych rodzajów przestępstw ma jednocześnie orzeczony wyrok za niepłacenie alimentów lub zasądzone alimenty na mocy ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W roku 2000 przebywało w jednostkach penitencjarnych miesięcznie ok. 9691 takich skazanych. Należy więc stwierdzić, iż wiele osób wchodzących w kolizję z prawem jednocześnie uchyla się od płacenia alimentów na rzecz swoich najbliższych. W tym przypadku grupa jest znacząca dla stanu zaludnienia jednostek penitencjarnych, ale, jak zaznaczono, nie uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, lecz inne przestępstwa stanowią przyczynę ich izolacji.    Ad 2. Służba Więzienna nie dysponuje danymi pozwalającymi na charakterystykę osadzonych pod względem ich aktywności życiowej w gospodarce rynkowej. Stąd też trudno polemizować z poglądem pani poseł, sugerującej jakoby 80% nie płacących alimentów to osoby nieumiejące odnaleźć się w gospodarce rynkowej.    Dla zobrazowania zjawiska należy nadmienić, że w 1997 r., tj. w ostatnim roku obowiązywania Kodeksu karnego z 1969 r., w dniu 31 grudnia przebywało w aresztach śledczych i zakładach karnych łącznie 3802 skazanych i tymczasowo aresztowanych, osadzonych na mocy art. 186d K.k., co stanowiło 6,76% populacji, wynoszącej wówczas 56 209 osób.    W okresie sprzed 1989 r., kiedy to nie funkcjonowała gospodarka rynkowa, ani też nie notowano zjawiska bezrobocia, a zatem w warunkach potencjalnie sprzyjających sprostaniu obowiązkowi dostarczenia środków na utrzymanie najbliższych, przestępstwa przeciwko rodzinie i niealimentacja również istniała, co ilustrują poniższe dane: Rok Liczbaosadzonychna koniec roku Liczba osadzonychza przestępstwoniealimentacji (AL.)i inne przestępstwaprzeciwko rodziniei opiece (R) % sprawcówAL. + Rw stosunku doogółu osadzonych Liczba osadzonychza inne przestępstwaposiadających równieżwyrok alimentacyjny 1985 106 295 9458 9,0 16 373 1986 97 554 8779 8,9 19 114 1987 87 935 8951 11,0 19 004 1988 65 671 7271 10,2 15 992    Informacyjnie podaję, że w roku 2000 miesięczny koszt utrzymania jednego osadzonego, liczony jako stosunek wydatków ogółem zrealizowanych przez więziennictwo do przeciętnego zaludnienia jednostek penitencjarnych, wyniósł 1465 zł. Uwzględniając natomiast jedynie grupę pozapłacowych wydatków bieżących (zakupy towarów i usług, opłaty składki i podatki), to miesięczny koszt utrzymania osadzonego zamknął się kwotą 385 zł.    Ad 3. Osadzanie w aresztach śledczych i zakładach karnych odbywa się zgodnie z przepisami Kodeksu karnego wykonawczego, w myśl których w areszcie śledczym tymczasowo aresztowanych niekaranych rozmieszcza się oddzielnie od tymczasowo aresztowanych uprzednio odbywających karę pozbawienia wolności (art. 212 § 1 K.k.w.), a dorosłych skazanych za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę pozbawienia wolności, którzy uprzednio już odbywali takie kary, kieruje się do zakładu karnego dla recydywistów penitencjarnych (art. 86 K.k.w.).    Powyższe zasady odnoszą się również do osób przebywających w aresztach śledczych i zakładach karnych za uchylanie się od obowiązku alimentacji. Odrębnych zasad osadzania dla tej kategorii osób Kodeks karny wykonawczy nie przewiduje (art. 69 i 70).    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Stanisław Iwanicki    Warszawa, dnia 16 lipca 2001 r.