Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie deficytu obrotów bieżących

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pana pismo z dnia 16 maja 2000 r. (nr SPS-0202-3968/00), dotyczące interpelacji posła Wenderlicha w sprawie deficytu obrotów bieżących uprzejmie udzielam odpowiedzi na pytania pana posła.    1. Czy prawdą jest, że deficyt w obrotach bieżących w lutym tego roku był niemal dwukrotnie wyższy niż ten sprzed roku?    Deficyt obrotów bieżących (według danych płatniczych) wyniósł w lutym 2000 r. 954 mln USD, a w lutym 1999 r. - 513 mln USD. Porównując jednak cztery pierwsze miesiące roku 1999 i 2000, trzeba stwierdzić, że w okresie tym ujemne saldo obrotów bieżących wyniosło 4332 mln USD dla roku 2000 i 3181 mln USD dla roku 1999. W okresie I-IV 2000 r. deficyt obrotów bieżących wzrósł o 1,1 mld USD, czyli o 36% w porównaniu z analogicznym okresiem roku ubiegłego.    2. Dlaczego deficyt gwałtownie rośnie, mimo szybkiego wzrostu gospodarczego w Rosji?    W kwietniu 2000 r. deficyt obrotów bieżących wyniósł 819 mln USA (ponad 500 mln USD mniej niż w marcu) i jest to najniższy deficyt od sierpnia ub. roku. Lepsze wyniki bilansu płatniczego w dużej mierze są rezultatem poprawy w handlu nierejestrowanym, czyli bazarowym. Oznacza to odradzanie się handlu ze Wschodem, gdzie coraz lepsza koniunktura pozwala mieszkańcom na robienie zakupów w Polsce. Pomimo wysokiego wzrostu gospodarczego odnotowanego w Rosji i wzrostu polskiego eksportu do tego kraju o 27% (wg GUS) w I kwartale 2000 r. w porównaniu z I kwartałem roku ubiegłego wartość tego eksportu pozostaje znacznie poniżej poziomu sprzed kryzysu rosyjskiego. Rosja, która w latach wcześniejszych była 2-3 odbiorcą polskich towarów, obecnie zajmuje 11 miejsce. Związane jest to z obniżeniem popytu konsumpcyjnego, wynikającego z niskiej siły nabywczej ludności. Wzrost gospodarczy w Rosji zdeterminowany jest bowiem w głównej mierze powiększeniem wpływów z eksportu, częściowo związanych ze wzrostem wartości dostaw ropy naftowej. Nie bez znaczenia na wzrost eksportu pozostawał także obniżony w wyniku kryzysu poziom rubla. Utrzymujący się wysoki wzrost gospodarczy w Rosji wpłynie w przyszłości na pobudzenie popytu na towary importowane, głównie konsumpcyjne, co w efekcie spowoduje wzrost obrotów handlowych z Rosją, zarówno klasyfikowanych, jak i nieklasyfikowanych.    Kryzys rosyjski był niewątpliwie zjawiskiem determinującym pogorszenie salda obrotów bieżących w polskim bilansie handlowym. Wysoki deficyt obrotów bieżących jest również wynikiem ogólnego osłabienia koniunktury gospodarczej, w tym zmniejszenia popytu zagranicznego w państwach UE. Wśród zjawisk o charakterze wewnętrznym, które mają wpływ na stan bilansu handlowego, należy zwrócić uwagę na duże potrzebny inwestycyjne polskiej gospodarki, wynikające z konieczności jej restrukturyzacji, unowocześniania i poprawy konkurencyjności. Polska gospodarka z racji opóźnienia cywilizacyjnego nie jest bowiem w stanie generować wystarczającego strumienia oszczędności, stąd też wysoki poziom wydatków zarówno o charakterze konsumpcyjnym jak i inwestycyjnym sektora prywatnego.    3. Jakie działania podejmie rząd w celu zażegnania tej bardzo niepokojącej sytuacji?    Rząd uznał problem deficytu obrotów bieżących bilansu płatniczego za średnioterminowe zagrożenie dla rozwoju gospodarczego Polski i podejmuje następujące działania, które będą zmierzać do zmniejszenia ujemnego salda na rachunku bieżącym oraz ograniczenia deficytu budżetowego:    - Zwiększenie oszczędności krajowych. Zgodnie ze ˝Strategią finansów publicznych i rozwoju gospodarczego, Polska 2000-2010˝ deficyt sektora finansów publicznych będzie stopniowo redukowany. Ograniczanie deficytu budżetowego przyczyni się do generowania oszczędności przez sektor publiczny, a to pozytywnie wpłynie na kształtowanie się deficytu handlowego. Zmniejszenie deficytu finansów publicznych stworzy warunki do obniżenia stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej. Odpowiednio tańszy kredyt zachęci polskie przedsiębiorstwa do zadłużania się w kraju, jak również ograniczy napływ krótkoterminowego, spekulacyjnego kapitału do Polski.    - Poprawa dynamiki eksportu. Rząd dąży do zwiększenia efektywności oraz racjonalności wykorzystania budżetowych środków promujących polski eksport (ustawa budżetowa na rok 2000 przewiduje zwiększenie środków na promocję gospodarki). Celem jest promowanie proeksportowego rozwoju gospodarczego Polski, poprawa konkurencyjności polskiej oferty eksportowej, zwiększenie wolumenu eksportu i wzrostu udziału towarów wysoko przetworzonych. Ministerstwo Gospodarki w opracowanym programie, zawartym w materiale ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym˝, przewiduje również podjęcie szeregu działań o charakterze traktatowym w zakresie finansowych i celnych instrumentów wspierania eksportu, jak m.in. dostosowanie polskiego ustawodawstwa do obowiązującego w UE, ratyfikacja i wprowadzanie w życie porozumień wynegocjowanych w ramach WTO. Powyższe działania mają na celu wypracowanie przewagi konkurencyjnej przez polskie przedsiębiorstwa w dziedzinie dóbr wysokoprzetworzonych o zaawansowanej technologii i globalnym charakterze.    - Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Rząd dąży do stworzenia bardziej korzystnych warunków do inwestycji, głównie poprzez obniżanie podatków, jak również działania mające na celu zwiększenie przejrzystości i stabilności reguł prawnych oraz odbiurokratyzowanie gospodarki. Obserwuje się wyraźne ocieplenie klimatu inwestycyjnego w Polsce, które przejawia się we wzroście zaufania inwestorów do polityki gospodarczej kraju (awans o 4 miejsca w rankingu otoczenia dla biznesu, opublikowanym przez Economist Intelligence Unit. Na liście obejmującej 60 krajów Polska została sklasyfikowana na 29. miejscu). Rząd przewiduje ulokowanie w 2000 r. w Polsce 7,5 mld USD bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Należy wspomnieć, że poziom deficytu obrotów bieżących nie należy do decydujących czynników, które mają wpływ na decyzje inwestorów zagranicznych odnośnie do lokat kapitału w Polsce.    - Prywatyzacja i restrukturyzacja. Realizacja programów restrukturyzacji i prywatyzacja zmierzają do poprawy konkurencyjności polskiej gospodarki, co implikować będzie zniwelowanie istniejących dysproporcji pomiędzy poziomem polskiego eksportu i importu w wymianie handlowej oraz poprawę sytuacji na rachunku obrotów bieżących. Zgodnie z budżetem na rok 2000 wpływy z prywatyzacją mają wynieść 20,1 mld zł, w porównaniu z pierwotnie projektowanymi 11,7 mld zł.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jarosław Bauc    Warszawa, dnia 9 czerwca 2000 r.