Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożenia realizacji zadań wynikających z Karty nauczyciela na przykładzie gminy Żyraków w woj. podkarpackim

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do zapytania pana posła Stanisława Zająca z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie zmiany algorytmu projektowanej subwencji oświatowej ogólnej na rok 2001 oraz środków na wdrożenie Karty nauczyciela w gminie Żyraków, uprzejmie informuję pana marszałka.    Projekt rozporządzenia ministra edukacji narodowej w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej wprowadza istotne zmiany naliczania w roku budżetowym 2001 części oświatowej subwencji ogólnej. I tak:    - utrzymano zasadę, że ˝pieniądz idzie za uczniem˝, co oznacza naliczanie subwencji na podstawie liczby uczniów uczęszczających do placówek prowadzonych bądź dotowanych przez poszczególne gminy, powiaty i województwa samorządowe. W celu doprecyzowania mierzenia skali zadań oświatowych i dostosowanych do nich wysokości subwencji projekt rozporządzenia uzależnia tę wysokość od liczby uczniów i wybranych grup szkół,    - w projekcie rozporządzenia przyjęto, że wynikowa kwota subwencji na zadania szkolne na ucznia - dla danej jednostki samorządu terytorialnego - nie może być mniejsza niż 106% ani większa niż 115% kwoty subwencji na ucznia na zadania szkolne w roku bazowym. Kwota subwencji na zadania pozaszkolne dla powiatu i województwa samorządowego nie może być mniejsza niż 101% ani większa niż 115% analogicznej kwoty roku bazowego,    - po raz pierwszy wprowadzono algorytmiczne naliczanie subwencji oświatowej dla tzw. biednych jednostek samorządu terytorialnego otrzymujących subwencję wyrównawczą, w których dochód na 1 mieszkańca stanowi powyżej 60% do 85% średniego dochodu na mieszkańca oraz dla gmin, w których dochód na jednego mieszkańca stanowi 60% i mniej średniego dochodu na jednego mieszkańca w kraju,    - wprowadzono również nowy sposób naliczania dodatku na dofinansowanie wydatków związanych z racjonalizacją sieci szkół. Dodatek jest umownie kalkulowany według liczby uczniów w szkołach o średniej liczbie uczniów w oddziale 18 i więcej na wsi oraz 24 i więcej w miastach poniżej 5000 mieszkańców. Efektem niżu demograficznego jest drastyczny spadek liczby uczniów, powodujący konieczność zamykania szkół lub, tam gdzie jest to możliwe ze względów społecznych, konieczność utrzymania małych szkół, które są bardzo kosztowne. Problem racjonalizacji sieci szkolnej staje się szczególnie trudny przy tworzeniu gimnazjów w sytuacji, gdy od szkół podstawowych odchodzą roczniki,    - projekt rozporządzenia wprowadza nowe wagi dotyczące restrukturyzacji sieci szkolnej, które dostosowane są do liczby dzieci uprawnionych do dowożenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dowożenie jest zadaniem własnym gminy. Środki na ten tej ujęte są w subwencji ogólnej. Zgodnie z art. 17 ust. 1-3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU z 1996 r. nr 67, poz. 329, z późn. zm.) obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci lub zwrot kosztu przejazdu środkami komunikacji publicznej dla dzieci, których droga z domu do szkoły przekracza 3 km w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych oraz 4 km w przypadku uczniów klas V i VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjum. Proponowane wagi obejmują więc wyłącznie środki na dofinansowanie zwiększonych wydatków w zakresie dowozu uczniów do szkół wynikających z racjonalizacji sieci szkolnej wymuszonej wdrażaną reformą systemu oświaty,    - po raz pierwszy wprowadzona została waga na dofinansowanie wydatków związanych z awansem zawodowym nauczycieli. Wprowadzono nią preferencję właściwej proporcji nauczycieli mianowanych i dyplomowanych w ogólnej liczbie nauczycieli,    - zgodnie z sugestiami wielu środowisk uwzględniono w projekcie algorytmu dzieci specjalnej troski, mając na uwadze sposób kształcenia, a przede wszystkim stopień i typ niepełnosprawności,    - wiele problemów w 2000 r. wprowadziło finansowanie szkół przyszpitalnych i przysanatoryjnych. W celu doprecyzowania tej formy pracy oświatowo-wychowawczej zostały uwzględnione przy naliczaniu wstępnej kwoty subwencji oświatowej szkoły oraz zespoły pozalekcyjne i zajęcia wychowawcze organizowane w zakładach opieki zdrowotnej i zakładach lecznictwa uzdrowiskowego,    - wagi stosowane są addytywnie, co oznacza, że jeżeli uczeń kwalifikuje się do różnych kategorii na uzupełniającą liczbę uczniów przeliczeniowych, to wagi są dodawane.    Warto podkreślić, że użyte w projekcie algorytmu pojęcie ucznia przeliczeniowego oraz wartość wag odpowiadają średnim statystycznym, podczas gdy rzeczywiste zróżnicowanie jednostkowych kosztów pomiędzy szkołami, nawet pomiędzy szkołami tego samego typu w tej samej jednostce samorządu terytorialnego, jest ogromne i wynika z bardzo wielu szczegółowych przyczyn. Dlatego też finansowy standard podziału subwencji, ustalony w rozporządzeniu, nie może być rozumiany jako kwota, która przechodzi bezpośrednio z budżetu jednostki samorządu terytorialnego do szkoły.    Kwota subwencji na ucznia przeliczeniowego stanowi finansowy standard A podziału subwencji i jest swoistym, kalkulacyjnym bonem oświatowym na ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że w wyniku sygnalizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego niedoborów środków na wynagrodzenia powołany został przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego Zespół ds. Oceny Skutków Wdrożenia Karty Nauczyciela. Komisja przyjęła kwotę 1 196 000 tys. zł jako niedobór zawartych w części oświatowej subwencji ogólnej środków niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów wdrożenia zmian w Karcie nauczyciela w 2000 r. oraz rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 11 maja br. W trakcie prowadzonych prac wstępnie uzgodniono metodologię naliczania skutków finansowych oraz zaproponowano harmonogram działań wspierających samorządy znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 28 sierpnia 2000 r. strona rządowa zobowiązała się do pilnego zrealizowania działań wspierających jednostki samorządu terytorialnego, w tym do wypłacenia:    - zaliczki pomostowej w wysokości 10% lub 20% sierpniowej raty subwencji oświatowej,    - jednorazowej kwoty wynikającej z przemnożenia 600 zł przez liczbę etatów w danej jednostce samorządu terytorialnego,    - dodatkowo jednorazowej kwoty wynikającej z przemnożenia 600 zł przez liczbę etatów nauczycielskich dla ok. 1750 samorządów otrzymujących subwencję wyrównawczą.    Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało jednostkom samorządu terytorialnego informację o wysokości niedoboru części oświatowej subwencji ogólnej na realizację Karty nauczyciela, a rząd Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczął już przekazywanie stosownych decyzji i środków finansowych jednostkom samorządu terytorialnego. Ponadto, jak wynika z zapewnień ministra finansów, rząd dołoży wszelkich starań, aby w budżecie w 2000 r. znaleźć dodatkowe środki, które pozwolą na pełne zrekompensowanie skutków zmian w Karcie nauczyciela możliwie wielu jednostkom samorządu terytorialnego (w tym zwłaszcza otrzymującym subwencję wyrównawczą) jeszcze w tym roku. Natomiast tym jednostkom, które nie uzyskają pełnej rekompensaty w br., zostanie zapewnione ich pokrycie w 2001 r., z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez te jednostki w związku z późniejszym otrzymaniem środków, w tym ewentualnych kredytów.    Wysokość kwot niezbędnych na realizację Karty nauczyciela w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego została określona na podstawie ankiety ˝Rozliczenie skutków wdrożenia nowego systemu wynagradzania nauczycieli˝. W kalkulacji uwzględniono wynagrodzenie zasadnicze, dodatki i wynagrodzenia dodatkowe w wysokościach podanych przez poszczególne jednostki jako łączne wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych w dniu 10 kwietnia br. w warunkach przed wprowadzeniem Karty nauczyciela oraz w warunkach po wprowadzeniu karty, uwzględniając algorytm przyjęty przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu w dniu 25 lipca br. Ostateczna kwota uwzględnia także skutki w skali rocznej i tzw. pochodne od wynagrodzeń nauczycieli - 26,83% (1,2683).    Powyższe kryteria zastosowano do wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i nie uwzględniają one zobowiązań samorządów wychodzących ponad podane kalkulacje, a wynikające z regulaminów przyjmowanych przez organy prowadzące.    Należna kwota z tytułu wdrożenia Karty nauczyciela dla gminy Żyraków, wyliczona na podstawie powyższej ankiety, wynosi 647 908 zł. Dotychczas gmina otrzymała 192 175 zł jako wydzieloną część subwencji oświatowej (4,01%) oraz, jak wynika z informacji uzyskanych z Ministerstwa Finansów, pozostałą należną kwotę w wysokości 455 733 zł.    Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało rozwiązania prawne (zmiana art. 30 ust. 5 ustawy Karta nauczyciela), umożliwiające zbilansowanie w 2001 r. dodatkowych, nieplanowanych skutków finansowych poniesionych w 2000 r. przez budżet państwa z tytułu wdrożenia nowego systemu wynagradzania nauczycieli.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że wszystkie decyzje, dotyczące zasad finansowania oświaty w związku z wprowadzeniem reformy systemu oświaty, konsultowane są z Zespołem ds. Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.    Przedstawiając powyższe, uprzejmie przepraszam pana marszałka za opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na zapytanie pana posła Stanisława Zająca.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Lech Sprawka    Warszawa, dnia 8 stycznia 2001 r.