Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu i perspektyw budownictwa mieszkaniowego w systemie TBS ( 4554)

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kulasa w sprawie stanu i perspektyw budownictwa mieszkaniowego w systemie TBS-ów, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie przekazuję następujące wyjaśnienia.    Podstawę prawną dla tworzenia i działania towarzystw budownictwa społecznego (TBS) stanowi ustawa z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (DzU nr 133, poz. 654 z późn. zm.).    Zgodnie z ww. ustawą TBS-y mogą być tworzone w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek akcyjnych lub spółdzielni osób prawnych. Do ich organizacji - poza samą ustawą - mają zastosowanie odpowiednio przepisy Kodeksu handlowego lub ustawy Prawo spółdzielcze.    Statuty, umowy spółek, a także ich zmiany zatwierdza prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Wnioskodawcy - założyciele TBS-ów (mogą to być zarówno osoby fizyczne, jak i prawne) przesyłają do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast projekty umów lub statutów celem zaopiniowania. Po uzgodnieniu treści projektu sporządzany jest akt notarialny, na podstawie którego wydawana jest decyzja prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zatwierdzająca umowę lub statut. Po uzyskaniu tej decyzji założyciele występują do właściwego terytorialnie sądu rejestrowego o dokonanie wpisu do rejestru.    Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego na mocy ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, jest jedną z podstawowych struktur prawno-finansowych, służących realizacji zadań wynikających z polityki państwa w zakresie gospodarki mieszkaniowej oraz rozwoju budownictwa mieszkaniowego.    Środki Krajowego Funduszu Mieszkaniowego przeznacza się przede wszystkim na udzielanie - na warunkach preferencyjnych - kredytów:    - dla towarzystw budownictwa społecznego oraz spółdzielni mieszkaniowych, z przeznaczeniem na budowę lokali mieszkalnych na wynajem i spółdzielczych lokatorskich,    - dla gmin, z przeznaczeniem na realizację komunalnej infrastruktury technicznej towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu.    Oprócz kredytów na przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlane dla TBS i spółdzielni mieszkaniowych oraz na realizację komunalnej infrastruktury technicznej pod budownictwo mieszkaniowe, w skład portfela kredytowego Krajowego Funduszu Mieszkaniowego wchodzą również kredyty i pożyczki na likwidację skutków powodzi z lipca 1997 r. oraz na modernizację lokalnych źródeł ciepła. Ze środków funduszu udzielonych zostało również kilka dotacji dla gmin na likwidację skutków powodzi.    Krajowy Fundusz Mieszkaniowy pełni ponadto funkcję stabilizującą dla funkcjonującego od 1996 r. systemu oszczędzania na cele mieszkaniowe w formie kas mieszkaniowych. Zgodnie z art. 18 pkt 2 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego ze środków KFM mogą być udzielane pożyczki dla banków prowadzących kasy mieszkaniowe w zakresie niezbędnym do utrzymania bieżącej płynności kas oraz dopłaty do oprocentowania pożyczek udzielonych - w celu utrzymania bieżącej płynności płatniczej kasy mieszkaniowej - przez inne banki lub bank prowadzący kasę.    W całym okresie funkcjonowania programu preferencyjnych kredytów ze środków KFM, udzielanych z przeznaczeniem na budowę lokali mieszkalnych na wynajem, wzrastała liczba rozpoczętych inwestycji mieszkaniowych współfinansowanych środkami funduszu. Kredyty udzielone w 1998 r. przeznaczone były na finansowanie ponad 2,5-krotnie większej liczby mieszkań niż łącznie w latach 1996-1997.W 1999 r. odnotowano 77% wzrost tego wskaźnika, co równało się 8085 kredytowanych mieszkań w tym roku i ok. 14 tys. od początku funkcjonowania programu. Według planu na 2000 r. ocenia się, iż omawiana wielkość wzrośnie o 5% w stosunku do 1999 r. W łącznej sumie kredytów udzielonych ze środków KFM w latach 1996-1999 na przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlane dla TBS i spółdzielni mieszkaniowych oraz na realizację komunalnej infrastruktury technicznej pod budownictwo mieszkaniowe ok. 65% stanowiły kredyty zaciągnięte przez TBS-y.    Wysoki udział kredytów udzielonych towarzystwom był m.in. wynikiem dużej dynamiki rozwoju tej formy budownictwa mieszkaniowego (pytanie 3 i 4). Według stanu na 14 września br. wydane zostały 272 decyzje zatwierdzające umowy, statuty lub akty założycielskie TBS, z czego:    - w 1996 r. - 28,    - w 1997 r. - 40,    - w 1998 r. - 84,    - w 1999 r. - 65,    - w 2000 r. (do 14 września) - 55.    Wśród założycieli TBS-ów dominują gminy. Spośród 272 towarzystw z udziałem gminy powstało 195, tj. ponad 70%.    Powstawaniu nowych TBS-ów towarzyszy wysoka dynamika wzrostu efektów rzeczowych tej formy budownictwa. W okresie 1996-1999 TBS-y oddały do użytku łącznie ponad 6 tys. mieszkań, w tym:    - w 1996 r. - 59 mieszkań,    - w 1997 r. - 277 mieszkań,    - w 1998 r. - 1422 mieszkania,    - w 1999 r. - 3356 mieszkań.    Według prognoz Banku Gospodarstwa Krajowego w 2001 r. zakłada się zapotrzebowanie na kredyty pozwalające sfinansować budowę ok. 10 tys. mieszkań.    O atrakcyjności systemu TBS-ów z punktu widzenia samorządu terytorialnego (pytanie 5) świadczy wspomniane powyżej duże zaangażowanie gmin w zakładaniu towarzystw. Gminy są zobowiązane ustawowo - art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej. Nie mając dostatecznych środków na realizację tego zadania, gmina może utworzyć towarzystwo budownictwa społecznego, które budując mieszkania na wynajem może uzyskać ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego na preferencyjnych warunkach kredyt na pokrycie do 70% kosztów przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego (z umorzeniem 10% kosztów tego przedsięwzięcia po terminowym zakończeniu i rozliczeniu budowy). Taka alternatywa dla rozwoju komunalnego sektora czynszowego jest bardzo ważnym elementem polityki mieszkaniowej gmin.    Koszty przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego obejmują koszty budowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy oraz adaptacji budynków lub ich części na cele mieszkalne oraz koszty:    1) pozyskania terenu pod budowę,    2) wykonania przyłączy technicznych,    3) wykonania urządzeń i obiektów budowlanych związanych z budynkami mieszkalnymi,    4) wykonania niezbędnego zakresu uzbrojenia terenu,    5) czynności specjalistycznych wynikających z obowiązków inwestora, a wykonanych na jego zlecenie, w tym koszty programowania, projektowania, nadzoru, kierowania budową i rozliczania robót.    Oprocentowanie kredytu ze środków KFM jest zmienne, ustalane w stosunku rocznym jako stopa efektywna w wysokości 0,5 stopy redyskontowej weksli w NBP (obecnie oprocentowanie wynosi 10,75%). Okres spłaty kredytu wynosi około 30 lat, z możliwością odroczenia rozpoczęcia spłaty na okres nie dłuższy niż 30 miesięcy, licząc od dnia udzielenia kredytu.    Należy oczekiwać, że budownictwo komunalne jest i będzie w coraz większym stopniu zastępowane przez społeczne budownictwo czynszowe, realizowane przez towarzystwa budownictwa społecznego. O ile bowiem w przypadku mieszkania komunalnego gmina musi pokryć jego pełne koszty, to dzięki założeniu TBS - udział gminy może wynieść nie więcej niż 30% kosztów przedsięwzięcia. Oznacza to możliwość wybudowania co najmniej trzech mieszkań społecznych czynszowych za środki niezbędne dla wybudowania jednego mieszkania komunalnego.    Odpowiadając na pytania dotyczące miejsca i znaczenia systemu TBS w ogólnej polityce mieszkaniowej państwa oraz planowanych działaniach rządu zmierzających w kierunku dalszego rozwoju budownictwa mieszkaniowego realizowanego w systemie TBS, należy podkreślić, iż od momentu uchwalenia ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego wprowadzono szereg zmian zwiększających atrakcyjność programu.    Należy tutaj wspomnieć przede wszystkim o nowelizacji ustawy o niektórych formach... z 1 sierpnia 1997 r., rozwijającej istniejące udogodnienia w zakresie kredytowania inwestorów społecznego budownictwa czynszowego, poprzez podniesienie dopuszczalnego udziału kredytu w finansowaniu z 50 do 70% oraz wprowadzenie obligatoryjnego umorzenia kredytu po zakończeniu i rozliczeniu inwestycji, w wysokości 10% kosztów przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego.    Na konieczność wprowadzenia dalszych rozwiązań prawnych zmierzających do intensyfikacji rozwoju społecznego budownictwa czynszowego wskazują dokumenty programowe rządu: zaakceptowana przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów w czerwcu 1998 r. ˝Średniookresowa strategia sektorowa: gospodarka przestrzenna, nieruchomości, budownictwo mieszkaniowe˝ oraz przyjęte przez rząd w lipcu 1999 r. ˝Założenia polityki mieszkaniowej państwa na lata 1999-2003˝. W założeniach stwierdza się, iż ta forma budownictwa stanowi docelowy model zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przez gospodarstwa domowe, które ze względów dochodowych nie mogą aspirować do własności mieszkaniowej.    Konkretyzacją założeń była nowelizacja ustawy o niektórych formach... z 4 listopada 1999 r., wprowadzająca do istniejących przepisów szereg dodatkowych udogodnień dla inwestorów realizujących budownictwo mieszkaniowe w formie budownictwa spółdzielczego lokatorskiego lub społecznego czynszowego. Należy tutaj wymienić:    - złagodzenie restrykcyjnych wymogów w zakresie zabezpieczeń kredytów z KFM,    - stworzenie TBS-om możliwości występowania do rady gminy o podniesienie stawek czynszu do poziomu pożądanego z punktu widzenia racjonalnej gospodarki finansowej,    - rozszerzenie możliwości przeznaczania różnego typu dochodów osiąganych przez TBS na spłatę kredytów,    - umożliwienie wynajęcia lokalu w TBS osobie, która posiada tytuł do lokalu w innej miejscowości, jeżeli ubiega się ona o taki lokal w związku ze zmianą miejsca zatrudnienia.    W związku z obserwowanym dalszym dynamicznym wzrostem tej formy budownictwa powstała konieczność szybkiego podjęcia prac nad kolejną nowelizacją, która powinna pozwolić na:    - zwiększenie możliwości pozyskiwania przez Bank Gospodarstwa Krajowego środków pozabudżetowych z przeznaczeniem na kredyty udzielane z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego,    - usunięcie barier prawnych dla rozwoju budownictwa TBS na terenie niektórych gmin, związanych z aktualnie obowiązującymi wymaganiami odnośnie do wskaźnika koncentracji wierzytelności KFM wobec podmiotów powiązanych kapitałowo i organizacyjnie.    Aktualnie rozpatrywany jest również wniosek Banku Gospodarstwa Krajowego o dofinansowanie Krajowego Funduszu Mieszkaniowego pożyczką z Banku Rozwoju Rady Europy (CEB).    Z wyrazami szacunku    Minister    Jerzy Kropiwnicki    Warszawa, dnia 21 września 2000 r.