Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie waloryzacji emerytur i rent w 2001 r.

   W odpowiedzi na pismo z dnia 20 marca br., znak: SPS-0202-5337/00, przy którym zechciał pan marszałek przesłać interpelację posła Jana Kulasa w sprawie waloryzacji emerytur i rent w 2001 r., pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje:    Wysokość podwyżki świadczeń w ramach waloryzacji określana jest w ustawie budżetowej na dany rok. Wskaźniki waloryzacji i terminy jej przeprowadzenia ustalane są według zasad wynikających z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118, z późn.zm.).    W ustawie o emeryturach i rentach ustanowiono stałą zasadę, że w latach 1999-2000 przeciętne świadczenie ma wzrosnąć nominalnie ponad inflację nie mniej niż o 15% różnicy między prognozowanym na dany rok wskaźnikiem wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej a prognozowanym wskaźnikiem inflacji. W 2001 r. i w następnych latach zwiększenie ma wynosić 20% tej różnicy.    Wielkość podwyżki i częstotliwość waloryzacji świadczeń ustalana jest w ustawie budżetowej na dany rok w oparciu o prognozowany wzrost kosztów utrzymania. Każda waloryzacja świadczeń w danym roku ma charakter zaliczkowy, dlatego przewidziano mechanizm korekty, w przypadku rozbieżności pomiędzy danymi planistycznymi a wykonaniem.    Polega on na tym, że po zakończeniu roku kalendarzowego sprawdza się rzeczywistą wartość realnej przeciętnej emerytury i renty. Jeżeli w minionym roku nie osiągnięto wartości, jaką zapisano w ustawie budżetowej, odpowiednio podwyższa się wskaźnik waloryzacji ustalony w ustawie budżetowej dla najbliższego terminu podwyżki. Ponadto emeryci i renciści otrzymują wyrównanie w formie jednorazowej wypłaty, którą oblicza się jako uzupełnienie łącznej kwoty emerytury i renty wypłaconej za poprzedni rok do wysokości, jaka powinna być uzyskana zgodnie z ustaleniami ustawy budżetowej na poprzedni rok.    Zgodnie z art. 90 ust. 6 ustawy jednorazową wypłatę emeryci i renciści powinni otrzymać w terminie najbliższej waloryzacji, a więc w marcu (jeśli waloryzacja przeprowadzana będzie dwa razy w roku) lub w czerwcu (jeśli waloryzacja będzie przeprowadzana tylko raz.).    Zgodnie z ustawą budżetową na 2000 r. (DzU nr 7, poz. 85) średnioroczny wskaźnik przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej miał wynieść w 2000 r. 107,7% a wskaźnik inflacji - 105,7%. Różnica między nimi wynosi 2 punkty procentowe, a 15% od tej różnicy wynosi 0,3%, o które realnie miały wzrosnąć w ubiegłym roku emerytury i renty.    Z dniem 1 czerwca ubiegłego roku wszystkie świadczenia, do których prawo powstało przed tym dniem, podwyższone zostały wskaźnikiem waloryzacji wynoszącym 104,3%. Taki właśnie wskaźnik waloryzacji przyjęto w ustawie budżetowej na 2000 r., aby zagwarantować 0,3% realny wzrost przeciętnej emerytury i renty.    Wiadomo już, że w 2000 r. inflacja była wyższa niż prognozowano w ustawie budżetowej, co oznacza, że podwyższenie świadczeń wspomnianym wskaźnikiem 104,3% nie zapewni osiągnięcia zakładanego na rok ubiegły wzrostu.    Kontrola efektu waloryzacji przeprowadzonej w roku ubiegłym nastąpi w lutym bieżącego roku, gdy znana będzie już faktyczna wartość średniorocznego wskaźnika cen i usług konsumpcyjnych ogółem, wskaźnika wzrostu nominalnego przeciętnej emerytury i renty brutto oraz wskaźnika realnej przeciętnej emerytury i renty w 2000 r.    Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłosi powyższe wskaźniki (w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ˝Monitor Polski˝) w terminie do 7 dnia roboczego lutego 2001 r.    Jeżeli okaże się, że nie nastąpił przynajmniej 0,3% wzrost realnej przeciętnej emerytury i renty, wówczas wskaźnik najbliższej waloryzacji w 2001 r. będzie odpowiednio podwyższony, a ponadto wszystkie osoby pobierające w 2000 r. emerytury i renty otrzymają w 2001 r. jednorazową wypłatę wyrównawczą.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że - przychylając się do postulatów emerytów i rencistów - rząd podjął działania legislacyjne, które mają umożliwić wypłatę jednorazowego wyrównania za 2000 r. w możliwie najszybszym terminie, tj, poczynając od 25 lutego 2001 r.    Wskaźnik waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych w bieżącym roku określił projekt ustawy budżetowej na 2001 r. Przy ustalaniu wysokości zwaloryzowanych emerytur i rent na 2001 r. w projekcie tej ustawy przyjęto, że wzrost nominalny przeciętnej emerytury i renty będzie równy prognozowanemu średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych (7,2%) powiększonemu o 20% różnicy pomiędzy prognozowanym średniorocznym wskaźnikiem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej a prognozowanym średniorocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych (tj. o 0,4 punktu procentowego).    Waloryzacja emerytur i rent przeprowadzona będzie od czerwca 2001 r., w oparciu o wskaźnik waloryzacji 109,9%, co zapewnia 0,4% realny wzrost świadczeń emerytalno-rentowych w odniesieniu do prognozowanego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Ponadto wobec wyższego w ubiegłym roku, niż planowany w ustawie budżetowej na 2000 r., wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (według szacunków o 4,3 punktu procentowego), w 2001 r. emerytury i renty będą podlegały waloryzacji w oparciu o wskaźnik waloryzacji podwyższony wskaźnikiem weryfikacyjnym.    W związku z powyższym w 2001 r. wskaźnik realnego wzrostu przeciętnego świadczenia emerytalno-rentowego (łącznie ze służbami mundurowymi) wyniesie 3,7% (rolniczego 2,6%).    Przewiduje się, że przeciętna emerytura i renta z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wzrośnie w 2001 r., w porównaniu z poziomem przeciętnej emerytury i renty w 2000 r., nominalnie o 10,9%, a realnie o 3,5%.    Natomiast, uwzględniając prognozowane wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw oraz w jednostkach sfery budżetowej, przeciętne realne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej w 2001 r. - jak się szacuje - wzrośnie o 2,0%.    Odnośnie do pytania, jaka była średnia wysokość waloryzacji emerytur i rent służb mundurowych, pragnę poinformować, że zgodnie z art. 159 i 160 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS - emerytury i renty tzw. mundurowe podlegają waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że są podwyższane takim samym wskaźnikiem, co emerytury i renty z FUS.    Odnośnie do pytania o to, jakie regulacje prawne należałoby przyjąć, aby zapewnić w najbliższych latach realną i odczuwalną waloryzację emerytur i rent, pragnę podkreślić, że aktualnie obowiązujące regulacje ustawowe pozwalają na zachowanie realnej wartości siły nabywczej świadczeń emerytalno-rentowych. Wyniki badań Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych przedstawione w opracowaniu ˝Warunki życia emerytów i rencistów˝ (Warszawa 1999) wskazują, że przeciętny dochód na osobę umiejscawia w strukturze zamożności ten typ gospodarstw na pozycji ˝środkowej˝.    Poziom dochodów w gospodarstwach domowych emerytów i rencistów, podobnie jak w innych grupach, jest zróżnicowany, ale w mniejszym stopniu, niż ma to miejsce w gospodarstwach ogółem i gospodarstwach pracowniczych. Ma to związek z zasadami wymiaru emerytury działającymi na korzyść grup uzyskujących przed przejściem na emeryturę niższe wynagrodzenie.    Przyjmując poziom dochodów na osobę, strukturę konsumpcji oraz wyposażenie mieszkań w przedmioty trwałego użytkowania jako podstawowe kryterium oceny sytuacji materialnej - zdaniem instytutu - należy uznać, że sytuacja materialna emerytów i rencistów przedstawia się w porównaniu z innymi grupami dosyć korzystnie.    Pragnę jednocześnie poinformować, że nie przewiduje się zmiany obowiązujących unormowań prawnych w zakresie waloryzacji emerytur i rent.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 4 stycznia 2001 r.