Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków społecznych wynikających z realizacji ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

   Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację pana posła Jacka Kasprzyka w sprawie skutków społecznych wynikających z realizacji ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych uprzejmie komunikuję, co następuje:    W materiałach statystycznych GUS istotnie brak jest danych na temat rodzin eksmitowanych do lokalu socjalnego. Natomiast z danych Ministerstwa Sprawiedliwości, jak informowaliśmy w piśmie z dnia 9 maja br. nr GM-2/022/66/2000, wynika, że w ciągu 1999 r. wykonano łącznie 9382 wyroki eksmisyjne, przy czym 2511 zobowiązanych opróżniło dobrowolnie zajmowane lokale, a pozostałych komornicy usunęli w trybie postępowania egzekucyjnego, w tym 1751 do lokali socjalnych dostarczonych przez gminy.    Nawiązując do pytań zawartych w interpelacji pana posła uprzejmie wyjaśniam:    1. Instytut Gospodarki Mieszkaniowej na zlecenie Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prowadzi w 23 miastach monitoring gospodarki zasobami mieszkaniowymi, także w zakresie zaległości w opłatach oraz eksmisji z lokali. W wyniku dokonywanych analiz przyczyn i skutków społecznych eksmisji z mieszkań rząd przygotowuje propozycje zmian regulacji prawnych dotyczących opróżniania lokali mieszkalnych na podstawie orzeczeń sądowych, a także pomocy finansowej dla lokatorów, którzy nie są w stanie z własnych dochodów opłacać w pełni należności za mieszkanie.    2. Praktyka stosowana w sprawach o eksmisję z mieszkań wykazuje, że sądy orzekają w tych sprawach w sposób bardzo formalny, co znalazło potwierdzenie w uchwale SN z dnia 10 maja 2000 r. podjętej w składzie siedmiu sędziów. Zgodnie z tą uchwałą do najemcy należy wykazanie przesłanek wynikających z art. 36 ust. 1 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, a uprawniających go do otrzymania lokalu socjalnego. Sąd jedynie w sytuacjach szczególnych sam podejmuje inicjatywę i bada, czy takie przesłanki istnieją. W rezultacie sądy rzadko przyznają najemcy prawo do lokalu socjalnego nawet w sytuacjach, gdy bardziej wnikliwe zbadanie sprawy musiałoby w pełni wykazać zasadność takiego rozstrzygnięcia.    3. Brak jest danych statystycznych dotyczących liczby dzieci, osób starszych i chorych, eksmitowanych z mieszkań bez prawa do lokalu socjalnego. Sytuacja przedstawiona wyżej wykazuje jednak w sposób jednoznaczny, że dotychczasowy stan prawny nie zapewnia najemcom, a także innym lokatorom dostatecznej ochrony przed skutkami eksmisji. Zachodzi zatem potrzeba dokonania zmian legislacyjnych.    Omawiana kwestia powinna być uregulowana generalnie w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Trwające w Sejmie prace nad rządowym projektem tej ustawy przedłużają się jednak i niewielkie są szanse na szybkie jej wejście w życie. Dlatego też rząd przedstawił Sejmowi propozycję szybkiego znowelizowania obecnego art. 36 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych w kierunku większego zdyscyplinowania sądów przy orzekaniu w sprawach o eksmisję z mieszkań.    W szczególności proponuje się nałożenie na sądy obowiązku rozstrzygnięcia, czy osobie zobowiązanej do opróżnienia zajmowanego lokalu przysługuje czy też nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Sąd nie mógłby przy tym odmówić takiego uprawnienia osobom, które nie mają możliwości zamieszkania w lokalu innym niż dotychczas zajmowany, jeżeli osobami tymi są: kobieta w ciąży, małoletni, niepełnosprawny, ubezwłasnowolniony albo osoba spełniająca określone uchwałą rady gminy przesłanki niezbędne dla uzyskania lokalu socjalnego.    Jednocześnie rząd przedstawił propozycje identycznych regulacji prawnych w formie autopoprawki do rozpatrywanego przez Sejm projektu ustawy dotyczącej ochrony praw lokatorów.    4. Skutkiem przyznania najemcy przez sąd uprawnienia do lokalu socjalnego jest roszczenie najemcy o zawarcie z nim przez gminę umowy najmu takiego lokalu, a także ewentualne roszczenie wynajmującego o wynagrodzenie przez gminę szkody poniesionej w wyniku niedostarczenia najemcy lokalu socjalnego. To ostatnie roszczenie, jak stwierdził w swoim orzecznictwie SN, wynika z przepisów Kodeksu cywilnego. Zdarzają się w praktyce takie sytuacje, że komornik wykonuje eksmisje pomimo niedostarczenia przez gminę lokalu socjalnego osobie, której sąd przyznał takie uprawnienie. Z tego względu rząd zamieścił w projekcie noweli, o której mowa wyżej, przepis zobowiązujący sąd, który przyznał najemcy prawo do lokalu socjalnego, do wstrzymania wykonania wyroku do czasu zawarcia przez gminę umowy najmu takiego lokalu.    Wiceprezes    Urzędu Mieszkalnictwa    Dionizy Antoni Beda    Warszawa, dnia 17 października 2000 r.