Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki rozwoju regionalnego państwa

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pism z dnia 30 listopada 2000 r. (SPS-0202-5212/00) oraz z dnia 12 grudnia 2000 r. (SPS-0203-2869/00) przekazuję łączną odpowiedź na interpelację pana posła Krzysztofa Jurgiela w sprawie polityki regionalnej państwa oraz na zapytanie poselskie pana posła w sprawie narodowej strategii rozwoju regionalnego i programu wsparcia.    W odpowiedzi na interpelację z dnia 29 listopada 2000 r. w sprawie polityki rozwoju regionalnego państwa oraz na zapytanie poselskie z dnia 8 listopada 2000 r. w sprawie narodowej strategii rozwoju regionalnego i programu wsparcia przedkładam następujące wyjaśnienia i odpowiedzi na postawione pytania.    Rok 2000 był pierwszym, w którym obowiązywała ustawa z dnia 12 maja 2000 r. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego, wobec tego wszystkie przyjmowane w myśl jej postanowień rozwiązania realizacyjne mają charakter pionierski. Podejmowane są w warunkach istnienia wielu niewiadomych, w tym braku pewności co do skali środków, które będą ostatecznie wyasygnowane z budżetu państwa na wspieranie rozwoju regionalnego. W trakcie prac nad tymi rozwiązaniami nie był znany, a także dotychczas nie jest znany ostateczny kształt budżetu państwa na 2001 r., zaś dodatkowym utrudnieniem są jednoroczne procedury planowania budżetowego. Nie jest znana sytuacja co do dochodów jednostek samorządu terytorialnego w 2002 r. Zahamowany został proces legislacyjny projektu nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, a okres funkcjonowania dotychczasowej prolongowano jedynie na rok 2001. Oznacza to, że już w 2002 r., tj. w okresie obowiązywania pierwszego programu wsparcia i kontraktów wojewódzkich, wejdą inne nowe zasady kształtowania dochodów samorządowych, a zatem może być inna niż w 2001 r. skala środków pozostających w dyspozycji budżetu państwa. Brak jest ponadto wypracowanych metod i sposobów koordynacji działań i wydatków ponoszonych na rozwój regionalny przez różnych ministrów właściwych.    W tej trudnej sytuacji nowo utworzone Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa przygotowało projekty Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2001-2006 oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie programu wsparcia na lata 2001-2002.    Projekt Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2001-2006 został przedłożony Radzie Ministrów przed końcem października 2000 r. - zgodnie z kalendarzem przyjętym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 września 2000 r. w sprawie ustalenia terminu przedstawienia Radzie Ministrów przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego projektu pierwszej narodowej strategii rozwoju regionalnego oraz programu wsparcia (DzU nr 79, poz. 892), wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 56 ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego.    Dotrzymanie terminu przedłożenia Radzie Ministrów pierwszego programu wsparcia, określonego na dzień 30 listopada 2000 r., nie było możliwe z powodu wydłużenia do 15 listopada 2000 r. prac rządu nad projektem budżetu państwa na 2001 r. Termin ten został przesunięty do 31 grudnia 2000 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 listopada 2000 r. (DzU nr 105, poz. 1109) i został dotrzymany.    Prace nad wymienionymi dokumentami były prowadzone w trybie przyspieszonym, przy zachowaniu jednak pełnego udziału podmiotów określonych w art. 6 ust. 2 ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego, tj.:    - Rady Polityki Regionalnej Państwa,    - Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego,    - zarządów województw,    - przedstawicieli partnerów społecznych i gospodarczych.    W dniu 28 grudnia 2000 r. Rada Ministrów przyjęła, w formie uchwały, Narodową Strategię Rozwoju Regionalnego 2001-2006 oraz, w postaci rozporządzenia, Program wsparcia na lata 2001-2002. Pierwszy z dokumentów został opublikowany w Monitorze Polskim z dnia 30 grudnia 2000 r. (nr 43, poz. 851), a drugi w Dzienniku Ustaw z dnia 31 grudnia 2000 r. (nr 122, poz. 1326). Obydwa dokumenty stanowią podstawę do podjęcia prac nad kontraktami wojewódzkimi.    Przedstawione warunki i wyjaśnienia, w jakich tworzone były wskazane dokumenty rządowe, stanowią równocześnie część odpowiedzi na zapytania zawarte w piśmie z dnia 8 listopada 2000 r. i w interpelacji z dnia 28 listopada 2000 r. W dalszym ciągu niniejszej odpowiedzi przedstawiam wyjaśnienia dotyczące pozostałych spraw stanowiących przedmiot zainteresowania pana posła wyszczególnionych w interpelacji, omawiając sprawy kontraktów wojewódzkich szerzej, niż wynika to z pytań w niej zawartych.    I tak:    Ad 1. Program wsparcia na lata 2001-2002 stanowi bezpośrednią podstawę do zawierania kontraktów wojewódzkich pomiędzy, działającym w imieniu Rady Ministrów, ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego a marszałkami województw, działającymi w imieniu samorządów województw. Określa on m.in.:    - cel generalny i priorytety państwa, ich szczegółowe cele oraz rodzaje działań i zadań wynikających z programów wojewódzkich, które mogą uzyskać wsparcie państwa,    - łączne przewidywane w budżecie państwa wydatki na dofinansowanie działań i zadań wynikających z programów wojewódzkich,    - zasady podziału środków budżetu państwa na województwa oraz limity wydatków z budżetu państwa w latach 2001-2002 według województw i w podziale na źródła finansowania,    - kryteria, których spełnienie upoważnia samorządy województw do uzyskania wsparcia.    W ciągu 30 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przyjęcia programu wsparcia na lata 2001-2002, tj. od 31 grudnia 2000 r., zarządy województw, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego, zobowiązane są do przedstawienia ministrowi do spraw rozwoju regionalnego wniosków o przyznanie środków na wsparcie zadań zawartych w programach wojewódzkich.    Ponieważ w trakcie prac nad programem wsparcia zaistniały istotne trudności dotyczące określenia partycypacji środków pozostających w gestii ministrów właściwych (poza ministrem do spraw rozwoju regionalnego), o czym mowa jest w § 7 ustawy, a wynikające z faktu, że dysponowanie nimi jest obwarowane innymi ustawami lub inną formą obowiązujących przepisów prawnych, Rada Ministrów postanowiła, że jeszcze w styczniu 2001 r. dokonane zostanie uzupełnienie dokumentu o ten element. Włączenie środków z dyspozycji ministrów właściwych do rozporządzenia w sprawie programu wsparcia będzie mogło stanowić podstawę do uzupełnienia wniosków zarządów województw.    Program wsparcia stwierdza, że jeśli kontrakt wojewódzki nie zostanie zawarty do 30 czerwca 2001 r., limit środków przewidziany dla województwa zostanie rozdzielony na te województwa, w których kontrakty zawarto, zastrzegając, że nie dotyczy to środków na dofinansowanie inwestycji wieloletnich samorządu terytorialnego (części dawnych inwestycji centralnych) - w odniesieniu do 2001 r. - oraz środków, których przeznaczenie określają umowy międzynarodowe.    Ad 2. Zadania rozpoczęte w latach poprzednich, a dofinansowywane ze środków w dyspozycji województw, mogą być kontynuowane. Zależy to jednak od decyzji samorządów i wpisania tych zadań do kontraktów wojewódzkich. W projekcie budżetu państwa, w części dotyczącej budżetów wojewodów, na podstawie zgłoszeń wojewodów, przewidziane zostały odpowiednie kwoty, np. 1361 tys. zł na dotacje dla gmin w zakresie zaopatrzenia w wodę i sanitacji wsi w woj. podlaskim. W ramach kontraktów wojewódzkich będą także kierowane dotacje z budżetu państwa na kontynuowanie inwestycji wieloletnich (dawniej centralnych), stanowiących inwestycje własne samorządów.    Ad 3. Podział całości środków przeznaczonych na wsparcie działań wynikających z programów wojewódzkich dokonywany jest według niżej wymienionych priorytetów w sposób następujący:    1) na rozbudowę i modernizację infrastruktury służącej wzmacnianiu konkurencji przeznacza się - 50% środków,    2) na restrukturyzację bazy ekonomicznej regionów i tworzenie warunków tej dywersyfikacji - 15% środków,    3) na rozwój zasobów ludzkich - 12% środków,    4) na wsparcie obszarów wymagających aktywizacji i zagrożonych marginalizacją - 18% środków,    5) na rozwój współpracy regionów (rozwój współpracy przygranicznej) - 5% środków.    Jako podstawę podziału środków na województwa przyjęto zasadę, dzięki której następuje koncentracja pomocy na jednego mieszkańca na obszarach o największym natężeniu problemów strukturalnych, tj. w województwach: warmińsko-mazurskim, świętokrzyskim, podkarpackim, lubelskim i podlaskim.    Wynikające z zastosowanego algorytmu zasady podziału środków na województwa są następujące:    - 80% środków określane jest proporcjonalnie do liczby ludności w województwie,    - 10% środków dzielone jest proporcjonalnie do liczby mieszkańców w województwach, w których poziom PKB na mieszkańca jest niższy niż 80% wartości średniej krajowej PKB na mieszkańca,    - 10% środków dzielone jest proporcjonalnie do liczby mieszkańców w powiatach, w których stopa bezrobocia przekraczała w trzech ostatnich kolejnych latach 150% średniej krajowej stopy bezrobocia.    Zastrzeżono przy tym, że priorytety 1., 2. i 3. mogą być realizowane na terenie całego kraju; priorytet 4. może być realizowany na obszarze wsparcia wyodrębnionym na podstawie przynajmniej jednego z kryteriów:    - poziom PKB na mieszkańca w województwie w 1998 r. był niższy od 80% średniego PKB w tym samym roku na mieszkańca w kraju,    - wysokość stopy bezrobocia w powiatach przekracza w każdym z kolejnych ostatnich 3 lat 150% średniej krajowej stopy bezrobocia (dane na dzień 31 marca w latach 1998, 1999 i 2000).    Priorytet 5. jest realizowany na obszarach wsparcia, których kryterium wyodrębnienia stanowi bliskość położenia jednostek statystycznych NTS III w stosunku do granicy państwa.    Dla priorytetów 4. i 5. określony został wykaz obszarów wsparcia.    Ad 4. W rozumieniu ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego do środków na wspieranie rozwoju regionalnego nie zalicza się kwot dotacji celowych na zadania własne wynikające z ustaw, należnych jednostkom samorządu terytorialnego na podstawie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Nie wyklucza to możliwości uzyskania pomocy z rezerw celowych budżetu państwa kierowanych do jednostek samorządu terytorialnego poprzez wojewodów - zgodnie z odrębnymi przepisami.    Ad 5. Środki finansowe pochodzące z pomocy Unii Europejskiej: PHARE rozwój społeczno-gospodarczy i PHARE CROSSBORDER będą objęte procedurą kontraktowania.    Ad 6. W rozumieniu art. 14 ust. 2 ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego środki w dyspozycji agencji i funduszy wymienionych w tym przepisie nie są włączane do programu wsparcia, a tym samym do kontraktów wojewódzkich. Zachowana musi być jednak kierunkowa zgodność planów, programów i działań tych agencji i funduszy z ustaleniami zatwierdzonej przez Radę Ministrów Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego i Programu wsparcia.    Przedstawiając powyższe informacje, wyrażam nadzieję, że stanowią one wyczerpującą odpowiedź na niepokojące pana posła problemy związane z polityką regionalną państwa.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Włodzimierz Tomaszewski    Warszawa, dnia 11 stycznia 2001 r.