Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie redukcji i likwidacji części jednostek Żandarmerii Wojskowej w aspekcie poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego w państwie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Sieńki w sprawie redukcji i likwidacji części jednostek Żandarmerii Wojskowej w aspekcie poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego w państwie (5338) uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Zachodzące w ostatnim dziesięcioleciu zmiany społeczno-polityczne zdeterminowały konieczność dokonania głębokich przekształceń w siłach zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Proces restrukturyzacji sił zbrojnych jest konsekwencją nowych uwarunkowań wojskowych i ekonomicznych wynikających m.in. z naszego członkostwa w NATO. Aktualnie proces ten jest kontynuowany w warunkach zmieniających się zadań oraz znacznych ograniczeń finansowych.    Przyjęte przez Radę Ministrów w maju 2000 r. ˝Założenia do opracowania programu rozwoju sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006˝ określiły m.in., że docelowo stan liczebny sił zbrojnych ma osiągnąć poziom 150 tys. stanowisk żołnierzy na czas pokoju. Obecnie stan etatowy na czas pokoju wynosi ponad 200 tys. stanowisk. Dlatego też konieczne będzie dalsze ich zmniejszanie, tak aby do końca 2003 r. osiągnąć stan docelowy. Wiąże się to z koniecznością gruntownej przebudowy składu organizacyjnego sił zbrojnych oraz ich wszystkich komponentów, w tym także Żandarmerii Wojskowej. W tym celu opracowywane są stosowne programy restrukturyzacyjne dla jednostek wszystkich szczebli organizacyjnych, które pozwolą w sposób planowy wprowadzać niezbędne zmiany, a także umożliwią monitorowanie oraz kompleksowy nadzór nad procesem restrukturyzacji jednostek organizacyjnych resortu obrony narodowej.    W tym miejscu na uwagę zasługuje fakt, że Żandarmeria Wojskowa na mocy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP wykonuje w siłach zbrojnych oraz w stosunku do żołnierzy zadania związane w szczególności z ochroną życia, zdrowia i mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra. Prowadzi ponadto szeroko rozumiane działania profilaktyczne i prewencyjne, a także jest organem ścigania wobec żołnierzy czynnej służby wojskowej oraz w ograniczonym zakresie w stosunku do pracowników wojska.    Zgodnie z przygotowanym programem restrukturyzacji sił zbrojnych w latach 2001-2006 szereg jednostek wojskowych ulegnie likwidacji lub znacznie zmniejszą się ich stany etatowe. Likwidacji ulegną również całe garnizony. W tej sytuacji zmniejszy się krąg osób, w stosunku do których właściwym organem ścigania jest Żandarmeria Wojskowa. Zatem trudno zaakceptować pozostawienie jednostek Żandarmerii Wojskowej w garnizonach, w których nie będą stacjonować jednostki wojskowe.    Przykładem takiego działania jest wspomniany przez pana posła Sieńkę Gdańsk. Pozostawienie Wydziału Żandarmerii Wojskowej, wobec planowanej w tym mieście likwidacji innych jednostek, nie znajduje uzasadnienia. Podkreślić jednak należy, że w Trójmieście pozostanie Oddział Żandarmerii Wojskowej w Gdyni.    Żandarmeria jest integralną częścią sił zbrojnych, a obowiązujące regulacje prawne nie zezwalają na jej zaangażowanie w program zapewnienia bezpieczeństwa i ładu publicznego w państwie. Pragnę nadmienić, że Komitet Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych podnosi wobec Polski zarzut zbyt szerokiej jurysdykcji sądów wojskowych wobec osób cywilnych, a ponadto w swoim stanowisku wyklucza rozszerzenie zakresu uprawnień żandarmerii i wyposażenia jej w nowe regulacje prawne włączające ją bezpośrednio w programy poprawy bezpieczeństwa i porządku w państwie.    Od 1990 r. prace legislacyjne zmierzają w kierunku ograniczenia właściwości podmiotowej Żandarmerii Wojskowej w stosunku do osób cywilnych. W wyniku dokonanych już zmian od 1998 r. żandarmeria przestała być organem właściwym w stosunku do poborowych. Planuje się, że od 1 stycznia 2003 r. właściwość Żandarmerii Wojskowej zostanie ograniczona tylko do żołnierzy popłeniających przestępstwa na terenie jednostek wojskowych.    W związku z powyższym pragnę poinformować pana marszałka, że podnoszony w interpelacji pana posła Sieńki argument, iż wzrost przestępczości w Polsce uzasadnia pozostawienie jednostek żandarmerii w obecnym kształcie jest trudny do przyjęcia, ponieważ nie jest ona organem powołanym do ścigania cywilnych sprawców przestępstw. Niemniej jednak proces wdrażania wspomnianego programu restrukturyzacji, również w odniesieniu do Żandarmerii Wojskowej, będzie wnikliwie monitorowany pod kątem uzyskiwanych efektów oraz dostosowywany do zmieniających się uwarunkowań prawnych i finansowych.    Przekazując powyższe informacje, pozwolę sobie mieć nadzieję, że zarówno pan marszałek, jak i pan poseł Jan Sieńko przyjmą je ze zrozumieniem.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Bronisław Komorowski    Warszawa, dnia 11 stycznia 2001 r.