Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości funkcjonowania i przyszłości małych elektrowni wodnych i innych odnawialnych źródeł energii

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 17 stycznia 2001 r., znak: SPS-0202-5523/01, dotyczące interpelacji posła pana Marka Kaczyńskiego w sprawie możliwości funkcjonowania i przyszłości małych elektrowni wodnych oraz innych odnawialnych źródeł energii, informuję uprzejmie, co następuje.    Zakres merytoryczny rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonkwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku (DzU nr 122 z 2000 r., poz. 1336), wynika z delegacji ustawowej dla ministra gospodarki, zawartej w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2000 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne (DzU nr 48 z dnia 14 czerwca 2000 r., poz. 555).    Podstawowymi celami tego rozporządzenia są: rozwój wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych oraz produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, co przyczyni się do zmniejszenia zużycia energii pierwotnej i tym samym do ograniczenia negatywnego oddziaływania energetyki na środowisko.    Produkcja energii elektrycznej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła umożliwia uzyskanie znacznie wyższej sprawności wykorzystania energii pierwotnej paliwa. Dla zapewnienia pierwszeństwa zakupu energii elektrycznej ze źródeł o najwyższej sprawności cieplnej, tj. o najmniejszym zużyciu paliwa na produkcję energii, przyjęto, że obowiązek zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła dotyczy energii elektrycznej wyprodukowanej ze sprawnością przemiany energii chemicznej paliwa brutto w energię elektryczną i ciepło, łącznie nie mniejszej niż 65%. Wartość tę przyjęto, mając na względzie, że najlepsze w skali światowej elektrownie nie przekraczają sprawności: kondensacyjne - 45%, wykorzystujące cykl parowo-gazowy - 55%. Przyjęte wymagania dotyczące sprawności przetwarzania paliwa na energię elektryczną przy skojarzonej produkcji z produkcją ciepła przekraczają więc o 10 punktów procentowych sprawność osiąganą przez najlepsze w świecie obiegi parowo-gazowe.    Promocja wytwarzania energii elektrycznej i ciepła z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii, jak również produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, wynikająca z ww. rozporządzenia, przyczyni się więc do zmniejszenia zużycia paliw kopalnych, których spalanie powoduje emisję pyłów i gazów szkodliwych dla środowiska, a tym samym sprzyjać będzie również wywiązaniu się z podpisanych przez Polskę konwencji i umów międzynarodowych w sprawie ochrony środowiska, w szczególności:    - Protokołu do Konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości, dotyczącego dalszego ograniczenia emisji siarki (drugi protokół siarkowy),    - Ramowej Konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu,    oraz uwzględnieniu postanowień Deklaracji Madryckiej pod nazwą: ˝Plan działania na rzecz źródeł energii odnawialnej w Europie˝ - podpisanej w marcu 1994 r.    Warto przy tym podkreślić, że podobna tendencja - preferowanie rozwoju produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu z produkcją ciepła - jest realizowana w większości krajów wysoko rozwiniętych, pomimo że efektywność wykorzystania energii w tych krajach jest znacznie wyższa od uzyskiwanej w Polsce.    W odniesieniu do konkretnych pytań, zawartych w końcowej części interpelacji, informuję uprzejmie, co następuje:    Ad 1. Udział energii wytwarzanej w źródłach niekonwencjonalnych i odnawialnych w sprzedaży krajowym odbiorcom, tzw. końcowym, wynosił w latach: 1995-1997 - 1,9%, 1998 r. - 2,3%, 1999 r. - 2,2%. Ustalone w rozporządzeniu wielkości udziałów w latach 2001-2010 stanowią istotny impuls wymuszający rozwój energetyki niekonwencjonalnej i odnawialnej. Założone w rozporządzeniu wysokie tempo wzrostu udziału tej energii w sprzedaży ogółem (ponadtrzykrotne w 2010 r. w porównaniu do br.) stwarzać będzie szybko rosnące zapotrzebowanie ze strony przedsiębiorstw obrotu na energię elektryczną wytworzoną w źródłach niekonwencjonalnych i odnawialnych.    Tym samym nie podzielam obaw wyrażonych w pytaniu co do ewentualnej możliwości pojawienia się zagrożenia dla funkcjonowania i rozwoju małych elektrowni wodnych oraz innych odnawialnych źródeł energii.    Ad 2 i 3. Zgodnie z przyjętymi przez Radę Ministrów w lutym 2000 r. ˝Założeniami polityki energetycznej Polski do 2020 r.˝ do głównych zadań, które powinny być opracowane z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju kraju, zostały zaliczone działania w zakresie ochrony środowiska oraz rozwój wykorzystania niekonwencjonalnych, w tym odnawialnych źródeł energii.    W założeniach tych stwierdza się, że Polska nie posiada dużego potencjału energii odnawialnej, szczególnie z powodu braku znaczących zasobów energii wodnej. Z tego względu źródła energii odnawialnej mają w Polsce niewielki bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo energetyczne w skali państwa. Mogą natomiast odgrywać znaczną rolę w lokalnych bilansach paliw pierwotnych.    Zwiększenie tego udziału wymaga poniesienia znacznych nakładów inwestycyjnych przez potencjalnych inwestorów, jak również przyznania pomocy ze środków publicznych. Według szacunków wymienionych w ˝Strategii rozwoju energetyki odnawialnej˝, przyjętej przez Radę Ministrów we wrześniu 2000 r., wzrost udziału energetyki odnawialnej w mocy zainstalowanej (cieplnej i elektrycznej) wymagałby przeznaczenia w okresie najbliższych 10 lat następujących środków, przy wariantach: 7,5% - 14 508 mln zł, 9,0% - 15 263 mln zł, 12,5% - 19 103 mln zł.    W okresie do 2010 r. średnioroczny udział środków publicznych w tych nakładach wynosiłby odpowiednio przy: 7,5% - 228 mln zł, 9,0% - 245 mln zł oraz 12,5% - 312 mln zł. Udział ten składałby się z:    - dopłaty do inwestycji: od 198 mln zł/rok (łącznie z dopłatami do budowy agrorafinerii produkujących biopaliwo płynne - biodiesel) dla wariantu 7,5%, 215 mln zł/rok dla wariantu 9,0% i 282 mln zł/rok dla wariantu 12,5%,    - zastosowania mniejszej stawki podatku akcyzowego na mieszanki biopaliw z paliwami ropopochodnymi, co spowodowałoby obniżenie dochodów państwa z tego tytułu dla każdego z wariantów średnio o około 30 mln zł/rok.    Przy powyższych założeniach procentowy udział środków publicznych w całkowitych nakładach inwestycyjnych na przestrzeni najbliższych 10 lat wynosiłby odpowiednio: 15,7% przy wariancie 7,5%, 16,1% przy wariancie 9,0% i 16,4% przy wariancie 12,5%.    Jak z powyższego wynika, zwiększenie udziału energii odnawialnych w bilansie energetycznym kraju wymagać będzie przeznaczenia znacznych środków z budżetu państwa, a także zaangażowania szeregu naczelnych/centralnych organizacji administracji rządowej, które zgodnie z ww. ˝Strategią...˝ zostały zobowiązane do podjęcia działań mających na celu wsparcie rozwoju energetyki odnawialnej, takich jak:    - podjęcie prac nad przygotowaniem projektu ustawy określającej politykę państwa w zakresie racjonalnego użytkowania energii, źródeł skojarzonych i odnawialnych,    - dokonanie oceny funkcjonowania Prawa energetycznego w obszarze wykorzystania energii odnawialnej, w tym skuteczności działania przepisów o obowiązkowym zakupie energii z tych źródeł,    - podjęcie działań zmierzających do zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym kraju poprzez konsekwentne stosowanie zapisów art. 9 i art. 45 ust. 3 Prawa energetycznego,    - opracowanie rządowego programu dotyczącego odnawialnych źródeł energii dla budownictwa,    - określenie odpowiedzialności za kreowanie polityki dotyczącej odnawialnych źródeł energii oraz odpowiedzialności za jej wdrożenie,    - ocena realizacji podejmowanych działań wynikających ze strategii oraz przedstawianie wniosków co do kierunków niezbędnych zmian i nowych rozwiązań,    - przygotowanie programów rozwoju poszczególnych rodzajów odnawialnych źródeł energii wraz z analizą ekonomiczną,    - prowadzenie inwentaryzacji źródeł wytwarzających energię odnawialną w kraju i umieszczanie wyników w corocznych sprawozdaniach statystycznych,    - utworzenie bazy danych o dostępnych technologiach odnawialnych źródeł energii,    - wprowadzenie w Prawie energetycznym obowiązku dokonywania w bilansach energetycznych gmin oceny lokalnych zasobów odnawialnych źródeł energii i opłacalności ich wykorzystania,    - określenie warunków zobowiązujących zakłady energetyczne do zawierania długoterminowych kontraktów na sprzedaż energii ze źródeł odnawialnych,    - stworzenie systemu wspierania odnawialnych źródeł energii wykorzystującego takie instrumenty, jak: certyfikaty, konkursy lub przetargi,    - wprowadzenie uproszczonych procedur uzyskiwania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii,    - stworzenie rozwiązań prawnych, które zapewniłyby pogodzenie wymagań ochrony krajobrazu z rozwojem energetyki odnawialnej,    - wspieranie w początkowym okresie realizacji strategii przedsięwzięć z zakresu odnawialnych źródeł energii przede wszystkim z funduszy celowych, funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych Unii Europejskiej oraz innych środków pomocy zagranicznej, zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami dotyczącymi warunków udzielania pomocy publicznej dla przedsiębiorców oraz rozwoju regionalnego,    - w miarę możliwości budżetu państwa rozważenie możliwości wsparcia ze środków budżetowych przedsięwzięć związanych z rozwojem produkcji energii ze źródeł odnawialnych w postaci dotacji bezpośrednich, zmniejszanych systematycznie poprzez szersze wykorzystanie dopłat do kredytów, gwarancji i poręczeń kredytowych itp.    Bliższe szczegóły określające politykę rządu w odniesieniu do rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii określają następujące akty prawne i dokumenty:    - ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU nr 54, poz. 348 z późn. zm.), wraz z rozporządzeniami wykonawczymi:    - rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku (DzU nr 122 z 2000 r., poz. 1336),    - rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 25 września 2000 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, obrotu energią elektryczną, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców (DzU nr 85, poz. 957),    - rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną (DzU nr 1 z dnia 15 stycznia 2001 r., poz. 7),    - ˝Założenia polityki energetycznej Polski do 2020 r.˝, przyjęte przez Radę Ministrów w lutym 2000 r. (w załączeniu),*)    - ˝Strategia rozwoju energetyki odnawialnej˝ - przyjęta przez Radę Ministrów we wrześniu 2000 r. (w załączeniu).*)    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Andrzej Karbownik    Warszawa, dnia 7 lutego 2001 r.