Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kontroli przestrzegania przez cukrownie ustawy o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym

   Odpowiadając na pismo pana marszałka nr SPS-0202-4245/00 z dnia 30 czerwca br., dotyczące interpelacji pana posła Adama Bieli w sprawie przyczyn i sposobu przeprowadzania przez urzędy kontroli skarbowej kontroli przestrzegania przez cukrownie ustawy o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukierniczym, uprzejmie przekazuję następujące informacje.    Ustawa z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym (DzU nr 98, poz. 473 z późn. zm) nakłada na producentów cukru obowiązek przestrzegania minimalnej ceny zbytu oraz reguluje w szczególności wielkości produkcji cukru buraczanego przeznaczonego na rynek krajowy i zagraniczny i minimalną cenę zbytu.    W okresie kampanii cukrowniczej 1998/1999 minimalna cena zbytu dla producentów na rynku krajowym, 1,71 zł/kg, obowiązywała od 1 października 1998 r. do 30 września 1999 r. i określona została rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1998 r. w sprawie ustalania dla producentów cukru minimalnej ceny zbytu cukru na rynku krajowym (DzU nr 98, poz. 619). Pomimo obowiązywania powyższych regulacji prawnych w 1999 r. ceny cukru na krajowym rynku hurtowym i detalicznym kształtowały się poniżej ceny minimalnej.    Minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej w piśmie z dnia 15 lipca 1999 r. zwrócił się o pilne przeprowadzenie w cukrowniach kontroli przestrzegania przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1994 r. o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym (DzU nr 98, poz. 473 z późn. zm). W piśmie tym minister poinformował między innymi, że od pewnego czasu cena rynkowa cukru znacznie odbiega od ustalonego poziomu minimalnej ceny, tj. od 1,71 zł/kg, a z podatkiem VAT i opłatą eksportową - od 1,87 zł/kg.    W celu dokonania analizy przyczyn zaistniałej sytuacji niezbędne było przeprowadzenie kontroli, która pozwoliłaby ustalić wpływ producentów cukru na kształtowanie się poziomu ceny rynkowej, a także przestrzeganie przez nich przepisów prawa w tym zakresie.    W związku z powyższym kontrolą objęto ogółem 77 podmiotów, w tym:    - 72 producentów cukru (cukrownie, fabryki cukru) w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 5 ustawy o regulacji rynku cukru, z tego: 59 jednoosobowych spółek skarbu państwa i 13 jednostek z dominującym kapitałem prywatnym,    - Rolimpex SA (dysponenta kwot cukru cukrowni: ˝Chełmża˝, ˝Pelplin˝, ˝Szczecin˝),    - 3 spółki cukrowe niebędące producentami cukru: Mazowiecko-Kujawską Spółkę Cukrową SA, Śląską Spółkę Cukrową SA, Lubelsko-Małopolską Spółkę Cukrową SA.    Zgodnie z wytycznymi kontrole obejmowały zagadnienia dotyczące prawidłowości przestrzegania przez cukrownie przepisów o regulacji rynku cukru. O występujących nieprawidłowościach na bieżąco był informowany minister rolnictwa i rozwoju wsi. Wszystkie przekazane przez niego wyjaśnienia i interpretacje dotyczące przepisów o regulacji rynku cukru zostały przez organy kontroli uwzględnione.    W wyniku kontroli stwierdzono, że 7 cukrowni naruszyło przepisy ustawy z dnia 26 sierpnia 1994 r. o regulacji rynku cukru na skutek przekroczenia kwartalnych limitów sprzedaży (art. 4 ust. 5 i 6) oraz sprzedaży cukru po cenach niższych od minimalnej (art. 4 ust. 6 i art. 10 ust. 3) na łączną kwotę 67 286 989 zł.    Organy kontroli wydały dla 4 cukrowni decyzje dotyczące sankcji z tytułu naruszenia przepisów o regulacji rynku cukru na łączną kwotę 4 421 008 zł. Aktualnie wg stanu na 30 czerwca br. w postępowaniu odwoławczym została uchylona 1 decyzja wydana (dla cukrowni Glinojeck) na kwotę 1 391 686 zł, utrzymano w mocy dwie decyzje (dla cukrowni Kluczewo i Pastuchów) na łączną kwotę 3 029 323 zł.    Odmiennie postąpili inspektorzy kontroli skarbowej w Lublinie, którzy dla 3 cukrowni (Lublin, Grabów i Opole) wydali wyniki kontroli zamiast decyzji. Ww. cukrownie wprowadziły na rynek cukier za pośrednictwem podmiotów zwanych dystrybutorami. Cukrownie wykazywały w fakturach cukier po cenie minimalnej, natomiast dystrybutorzy sprzedawali cukier po cenie niższej. Za dokonaną sprzedaż dystrybutorzy obciążali cukrownie, zgodnie z zawartymi umowami, prowizjami. W konsekwencji cena sprzedaży cukru po potrąceniu prowizji była niższa niż minimalna.    Powyższe wyniki kontroli zostały przez cukrownie zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.    Jednocześnie w czasie trwania kontroli ujawniono, że część cukrowni wobec braku zbytu cukru po cenie minimalnej stosowała działania, których celem było ominięcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 1998 r. w sprawie ustaleń ceny minimalnej. Cukrownie sprzedawały cukier po cenie minimalnej, a odbiorcy obciążali cukrownie kosztami sprzedaży takimi jak usługi marketingu i promocji, składowania cukru, opłatami manipulacyjnymi transportu i załadunku. W wyniku przeprowadzonych kontroli sprawdzających o udbiorców cukru stwierdzono, że części z tych usług faktycznie nie wykonywano. W omawianych przypadkach nie stosowano sankcji wynikających z ustawy o regulacji rynku cukru i przekształceniach własnościowych w przemyśle cukrowniczym.    Poniesionych przez cukrownie z tego tytułu wydatków na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. DzU z 1993 r. nr 106, poz. 482 z późn. zm.) nie uznano za koszty uzyskania przychodów. Skorygowany został również naliczony przez cukrownie podatek VAT na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU z 1993 r. nr 11, poz. 50 z późn. zm.).    W wyniku dokonanych ustaleń inspektorzy kontroli skarbowej wydali decyzje dotyczące:    - podatku dochodowego od osób prawnych dla 5 cukrowni na kwotę 795 878 zł,    - podatku od towarów i usług w 19 cukrowniach na kwotę 34 772 962 zł.    W 6 podmiotach wydane przez organy kontroli decyzje podatkowe stały się prawomocne, a kwota dokonanych z tego tytułu wpłat wyniosła łącznie 1 514 025 zł.    Ustalone przez inspektorów kwoty z tytułu naruszenia przepisów ustawy o regulacji rynku cukru oraz podatku dochodowego od osób fizycznych i naliczonego podatku VAT mogą ulec zmianie w wyniku toczącego się postępowania odwoławczego.    Trwają jeszcze kontrole w 5 cukrowniach na zlecenie prokuratury, dotyczące fikcyjnego eksportu cukru.    O ustaleniach z przeprowadzonych kontroli skarbowych zostali poinformowani: minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej, podsekretarz stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa oraz posłowie z Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.    Podsekretarz stanu    Jan Wojcieszczuk    Warszawa, dnia 13 lipca 2000 r.