Odpowiedź na interpelację w sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r. dotyczącego rodzin zastępczych
  Nawiązując do wystąpienia pana marszałka z dnia 19 października 1999 r., znak SPS-0202-2671/99, zawierającego interpelację poseł Anny Bańkowskiej dotyczącą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych, uprzejmie wyjaśniam, że:   1) Zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414, nr 106, poz. 668 i nr 117, poz. 756, nr 162 poz. 1118 i 1126 oraz DzU z 1999 r. nr 20, poz. 170) pomoc pieniężna przyznawana rodzinom zastępczym przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie ulega zmianie, chyba że rodzina zastępcza wystąpi z wnioskiem o tę zmianę. Oznacza to, że zasady przyznawania pomocy pieniężnej dla dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej przed 1 stycznia 1999 r. nie ulegają zmianie, a więc wysokość tej pomocy nie jest uzależniona od dochodu rodziny zastępczej, a jedynie od wieku lub stanu zdrowia dziecka.   Od dnia 1 sierpnia 1999 r. tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych podstawą do naliczania pomocy pieniężnej dla wszystkich rodzin zastępczych stała się kwota bazowa. Nie może nią być przeciętne wynagrodzenie, gdyż przyjęte w poprzednim rozporządzeniu przeciętne wynagrodzenie wykorzystywane w celach waloryzacji rent i emerytur przestało być ogłaszane.   W maju br., w związku z zaprzestaniem ogłaszania przez prezesa GUS przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w celach waloryzacji emerytur i rent oraz ogłoszeniem w Monitorze Polskim z dnia 19 maja 1999 r. nr 17, poz. 240 przeciętnego wynagrodzenia w I kwartale 1999 r. w wysokości 1598,52 zł początkowo przyjęto, że ta właśnie kwota powinna stanowić podstawę naliczania świadczeń dla rodzin zastępczych. Jednak po konsultacjach z prezesem Głównego Urzędu Statystycznego oraz Ministerstwem Finansów ustalono, że jedyną właściwą podstawą do naliczania pomocy pieniężnej dla rodzin zastępczych może być tylko kwota bazowa w wysokości 1327,44 zł, ogłoszona w tym samym numerze Monitora Polskiego pod pozycją 239.   Zgodnie z zapisem art. 19 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118 i z 1999 r. nr 38, poz. 360) kwota bazowa wynosi 100% przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne. Natomiast kwota przeciętnego wynagrodzenia jest kwotą bazową powiększoną o składki na ubezpieczenie społeczne.   Ponieważ pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych jest świadczeniem, od którego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne, podstawą do naliczania tego świadczenia może być tylko kwota bazowa będąca de facto przeciętnym wynagrodzeniem pomniejszonym o składki na ubezpieczenia społeczne.   2) W obecnej sytuacji prawnej prawo do otrzymywania pomocy pieniężnej w przypadku kontynuowania nauki po ukończeniu 18 roku życia ma pełnoletni wychowanek z rodziny zastępczej zawiązanej przed 1 stycznia 1999 r. Przytoczony wyżej art. 55 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej gwarantuje, że będzie on otrzymywał pomoc pieniężną na dotychczasowych zasadach. Oznacza to, że pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania przysługuje osobie pełnoletniej, zdolnej do czynności prawnych oraz do samodzielnego gospodarowania swoimi dochodami. Pomoc pieniężna wypłacana rodzinie zastępczej przysługuje dziecku, a nie rodzinie zastępczej. Przy zawiązywaniu rodziny zastępczej umowa jest zawierana pomiędzy starostą a osobami pełniącymi rolę rodziny zastępczej jako opiekunami dziecka w niej umieszczonego. Pełnoletni wychowanek kontynuujący naukę nabywa tytuł do otrzymywania pomocy pieniężnej w oparciu o wcześniejszą umowę zawartą pomiędzy kuratorem oświaty (obecnie starostą) a rodziną zastępczą. Daje to podstawę do zawarcia umowy z pełnoletnim wychowankiem, będącej kontynuacją umowy wcześniejszej, o bezpośrednie przekazywanie mu pomocy pieniężnej wobec kontynuacji nauki. Rozwiązanie takie ma pełne uzasadnienie, gdyż pełnoletni wychowankowie znajdują się często w różnych sytuacjach życiowych, stwarzających konieczność samodzielnego gospodarowania. Okolicznością taką może być śmierć rodziców zastępczych, konieczność zmiany miejsca zamieszkania ze względu na kontynuowanie nauki czy też przypadek, gdy była rodzina zastępcza nie przekazuje wychowankowi pieniędzy. Taki sposób postępowania był również wskazywany we wcześniejszych interpretacjach wychodzących z Ministerstwa Edukacji Narodowej. W przypadku gdy relacje w byłej rodzinie zastępczej są prawidłowe, nie ma oczywiście potrzeby podpisywania nowej umowy z pełnoletnim wychowankiem.   3) Od 1 sierpnia 1999 r., zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r., wysokość jednorazowej pomocy na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami dziecka przyjmowanego do rodziny wynosi w zależności od dokonanych ustaleń do 150% kwoty bazowej.   4) Decyzję o zwolnieniu rodziców naturalnych od odpłatności za pobyt dzieci w rodzinach zastępczych wydaje starosta na ich wniosek w oparciu o rozpoznaną sytuację materialną tych osób. Natomiast zasady i tryb umarzania wierzytelności (niezapłaconych należności) rodziców naturalnych określa rada powiatu na podstawie ustawy o finansach publicznych.   5) Rozporządzenie z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych w ogóle nie przewiduje refundacji kosztów pobytu dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w żłobku lub przedszkolu. Przepis § 6 ust. 4 rozporządzenia wprowadza obowiązek sprawowania przez rodziny zastępcze otrzymujące z tego tytułu wynagrodzenie osobistej, bezpośredniej opieki nad dzieckiem małym, a nie umieszczanie go w żłobku. Refundacja kosztów pobytu w żłobkach i przedszkolach nie wchodziła nigdy w skład pomocy pieniężnej wypłacanej rodzinom zastępczym, dlatego też nie ma podstaw do dalszej refundacji tych kosztów. Natomiast gmina jako organ prowadzący daną placówkę może na wniosek rodziny zastępczej zwolnić ją częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat. Przytaczany wyżej art. 55 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej gwarantuje rodzinom, które zostały zawiązane przed 1 stycznia 1999 r., jedynie wypłacanie pomocy pieniężnej na niezmienionych zasadach.   6) Zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem ustawy o pomocy społecznej nie wprowadza się zmian we wcześniej przyjętych zasadach wypłacania pomocy pieniężnej, a więc obowiązują tu wcześniejsze interpretacje Ministerstwa Edukacji Narodowej, które przyjęło, iż pomoc pieniężna przysługuje kontynuującemu naukę wychowankowi rodziny zastępczej również po zawarciu związku małżeńskiego.   7) Nowe rozporządzenie wprowadziło zmienione zasady udzielania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej zgodnie z delegacją zawartą w ustawie o pomocy społecznej (art. 31f ust. 4 pkt 1), która wskazuje na konieczność uzależnienia wysokości tej pomocy od sytuacji dochodowej dziecka i rodziny zastępczej. Wprowadzenie tych zmian miało na celu bardziej racjonalne wykorzystanie środków publicznych w sytuacji, gdy ok. 90% rodzin zastępczych w Polsce stanowią osoby spokrewnione, zobowiązane do utrzymania dziecka proporcjonalnie do swoich możliwości i sytuacji materialnej.   Sekretarz stanu   Joanna Staręga-Piasek   Warszawa, dnia 19 listopada 1999 r.
- Odpowiedź na interpelację w sprawie wydawania przez urzędy skarbowe zaświadczeń o dochodach
- Interpelacja w sprawie turystycznych znaków drogowych
- Interpelacja w sprawie przywrócenia ministrowi środowiska właściwości do zakładania i prowadzenia szkół przygotowujących kadry dla leśnictwa - ponowna
- Odpowiedź na interpelację w sprawie zaniżania subwencji oświatowej
- Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej wskutek wprowadzenia 22-procentowej stawki podatku VAT na usługi prawne