Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zgodności testów egzaminacyjnych z programami nauczania

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pytanie posła Władysława Stępnia dotyczące egzaminu dojrzałości oraz tzw. próbnej matury, uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    1. ˝Próbna matura˝ nie jest egzaminem ani państwowym, ani wewnątrzszkolnym. Jest jedną z form realizacji procesu dydaktycznego, której zadaniem jest sprawdzenie stopnia przygotowania uczniów ostatnich klas szkół średnich do egzaminu dojrzałości oraz stworzenie im okazji do bezpośredniego kontaktu z warunkami wykonania pracy kontrolnej zbliżonymi organizacyjnie do pisemnego egzaminu dojrzałości. Jest więc jedną z prac klasowych, której forma i charakter zależy od ustaleń dyrekcji i rady pedagogicznej szkoły. Organy te mogą również zdecydować o nieprzeprowadzeniu w danej szkole ˝próbnej matury˝.    Ze względu na fakt, że tematy i zadania na pisemny egzamin dojrzałości ustala właściwy administracyjnie kurator oświaty, a ˝próbna matura˝ ma być sprawdzianem przygotowania uczniów do tego egzaminu, w każdym kuratorium oświaty przygotowuje się propozycje tematów na ˝próbną maturę˝ i ustala wspólny jej termin dla tych, którzy zechcą skorzystać z kuratoryjnych propozycji. Jednak szkoły mogą zdecydować o innym terminie ˝próbnej matury˝ i przygotować własne tematy. Może się również zdarzyć, że kurator oświaty - w trybie nadzoru pedagogicznego - podejmie decyzję o przeprowadzeniu ˝próbnej matury˝, obowiązującą dla wszystkich szkół średnich danego województwa.    Ponieważ zatem ˝próbna matura˝ nie jest regulowana prawem stanowionym centralnie, istnieje duża dowolność w przygotowywaniu tematów, zarówno co do formy, jak i zakresu zawartych treści programowych. Dobrze byłoby, gdyby - ze względu na to, że jest to sprawdzian przygotowania do egzaminu dojrzałości - obejmowała jak najszerszy zakres materiału programowego. Jednak nie można wykluczyć sytuacji, że - zwłaszcza w przypadku przygotowywania tematów przez szkołę - nauczyciel widzi potrzebę sprawdzenia pewnej partii materiału. Trudno zresztą w trzech tematach czy w pięciu zadaniach zawrzeć cały realizowany program.    Informuję jednocześnie, że od kilku już lat odchodzi się od sprawdzania wiedzy encyklopedycznej uczniów na rzecz oceny umiejętności posługiwania się zdobytą wiedzą. Dlatego tematy, zwłaszcza z przedmiotów humanistycznych, straciły charakter odtwórczy i mogą stwarzać wrażenie nieco odległych od realizowanego programu.    Pragnę jednak zapewnić pana marszałka, że tematy egzaminu dojrzałości przygotowywane są przez doświadczonych nauczycieli, sprawdzonych specjalistów i z pewnością są dobrym narzędziem do oceny efektów edukacyjnych absolwenta szkoły średniej.    2. Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 19 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych (DzU nr 41, poz. 413), począwszy od roku szkolnego 2001/2002 egzamin maturalny dla absolwentów czteroletnich szkół średnich, a od roku szkolnego 2002/2003 dla absolwentów pięcioletnich szkół średnich, będzie przeprowadzany według zasad określonych niniejszym rozporządzeniem.    Absolwenci liceów profilowanych, o których mowa w art. 9 ust. 1, pkt 3, lit. a ustawy o systemie oświaty, przystępować będą do tego egzaminu od roku szkolnego 2004/2005.    Egzamin maturalny według nowych zasad przeprowadzać będzie okręgowa komisja egzaminacyjna właściwa dla województwa, na terenie którego znajduje się szkoła. Będzie więc jednakowy dla absolwentów wszystkich szkół średnich. Ujednolicone będą również wymagania oraz kryteria oceniania. Egzamin składał się będzie z części wewnętrznej, obejmującej dwa obowiązkowe przedmioty (język polski i język obcy nowożytny) oraz z części zewnętrznej, w ramach której są obowiązkowe egzaminy z trzech przedmiotów (język polski, język obcy nowożytny i matematyka) i z jednego przedmiotu do wyboru, spośród wymienionych w rozporządzeniu. Absolwent będzie mógł zdawać w części zewnętrznej jeszcze jeden egzamin z dodatkowo wybranego przedmiotu.    Komisja okręgowa, na dwa lata przed terminem egzaminu, zobowiązana jest opracować i wydać tzw. syllabus, zawierający szczegółowy opis wymagań egzaminacyjnych, kryteriów oceniania, form przeprowadzania egzaminu dla określonego przedmiotu oraz przykłady zadań egzaminacyjnych.    Absolwent może zdawać część zewnętrzną egzaminu maturalnego z przedmiotów obowiązkowych na poziomie podstawowym lub rozszerzonym.    Wymagania zarówno na poziomie podstawowym, jak i rozszerzonym określone zostaną w ˝syllabusie˝.    Ponadto informuję, że od roku szkolnego 1999/2000 nie ma obowiązujących, centralnie opracowanych programów nauczania. Każdy nauczyciel opracowuje lub wybiera spośród proponowanych, w tym również przez MEN, program nauczania odpowiedni do aspiracji edukacyjnych uczniów i ich rodziców, zdolności uczniów, bazy dydaktycznej szkoły itd. Warunkiem realizacji wybranego programu jest wpisanie go przez dyrektora na listę programów szkolnych. Wybrany program musi uwzględniać podstawę programową.    Programy nauczania przyjęte w danej szkole wraz z programem wychowawczym stanowią ofertę edukacyjną szkoły. Będą się więc różniły w szkołach tego samego typu. Trudno zatem mówić o pełnym uwzględnieniu ich w zestawach tematów maturalnych.    Zadaniem szkoły i nauczyciela jest przygotowanie absolwentów - poprzez realizację przyjętych programów nauczania - do zdania egzaminu maturalnego według wymagań i kryteriów określonych w syllabusie.    3. Zgodnie z treścią § 62 ust. 5 przywołanego w punkcie 2 niniejszej odpowiedzi rozporządzenia, egzamin dojrzałości w roku szkolnym 1999/2000 we wszystkich szkołach średnich przebiegał będzie według dotychczasowych zasad zapisanych w zarządzeniu nr 29 z dnia 30 listopada 1991 r. (Dz. Urz. MEN nr 7, poz. 35 z późn. zm.).    Wdrażana reforma systemu oświaty nie dotyczy egzaminu dojrzałości przeprowadzanego dla absolwentów czteroletnich szkół średnich jeszcze w latach szkolnych 1999/2000 i 2000/2001 oraz dla absolwentów pięcioletnich szkół średnich dodatkowo w roku szkolnym 2001/2002.    Działania ministerstwa, w ramach sprawowanego nad kuratorami oświaty nadzoru, w zakresie należytego przygotowania egzaminów dojrzałości w sesji wiosennej roku szkolnego 1999/2000, trwają w zasadzie od ubiegłorocznych egzaminów.    Problematyka ta pojawia się w ramach kolejnych narad z kuratorami oświaty. Zostały również rozesłane do kuratoriów informacje pisemne podsumowujące ubiegłoroczne egzaminy i formułujące zalecenia do wykorzystania w toku przygotowań kolejnych sesji egzaminacyjnych.    Opracowane zostało sprawozdanie z ubiegłorocznych matur.    Pracownicy ministerstwa bezpośrednio odpowiedzialni za egzaminy dojrzałości są w ustawicznym kontakcie z osobami realizującymi ten zakres zadań w kuratoriach oświaty.    Ponadto na 18 kwietnia br. zaplanowana została ogólnopolska narada dyrektorów wydziałów kształcenia ponadpodstawowego kuratoriów oświaty w całości poświęcona problematyce egzaminów dojrzałości oraz rekrutacji do szkół ponadpodstawowych.    Kończąc, chciałabym zapewnić pana marszałka, że staraniem resortu jest, aby ten najważniejszy w życiu młodego człowieka egzamin, zarówno w tym jak i w następnych latach, przebiegał w całości w majestacie prawa.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Irena Dzierzgowska    Warszawa, dnia 12 kwietnia 2000 r.