Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z dnia 16 marca br., znak: SPS-0202-3506/00, przy którym została przekazana interpelacja pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 8 marca br., w sprawie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce, informuję uprzejmie, co następuje:    Od początku okresu transformacji gospodarczej Polska zabiega o inwestycje zagraniczne, widząc w nich czynnik warunkujący przyspieszenie budowy nowoczesnej gospodarki rynkowej. Wielkość tych inwestycji wskazuje, że Polsce udało się już osiągnąć niewątpliwy sukces w przyciąganiu kapitału zagranicznego. Tak np. w 1997 r. przyrost BIZ ogółem wyniósł 6,6 mld USD, a w 1998 r. już 10,1 mld USD.    Według danych Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych (PAIZ), w 1999 r. napłynęło do Polski ogółem 8,3 mld USD bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), w tym tzw. inwestycji dużych (o wartości ponad 1 mln USD) na sumę 7,9 mld USD oraz tzw. inwestycji małych (o wartości poniżej 1 mln USD) na sumę 370,0 mln USD. W porównaniu z 1998 r. oznacza to obniżenie wielkości wpływów: ogółem z 10,1 mld USD do 8,3 mld USD (o 17,9%), w tym inwestycji dużych z 9,6 mld USD do 7,9 mld USD (o 17,6%) oraz inwestycji małych z 489,3 mln USD do 370,0 mln USD (o 24,4%).    Pomimo zmniejszenia napływu BIZ w 1999 r. Polska w dalszym ciągu zdecydowanie przoduje w tym względzie pośród krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Według danych UNCTAD, udział Polski w napływie BIZ do Europy Środkowo-Wschodniej w 1999 r. wyniósł 36%. Udział Czech wyniósł 17%, Rosji - 14%, Węgier - 8%, Rumunii - 7%, a Chorwacji - 4%.    Podstawową przyczyną spadku wartości BIZ w 1999 r. w stosunku do 1998 r. było osłabienie tempa wzrostu gospodarczego Polski, co szczególnie miało miejsce w I półroczu 1999 r. Badania przeprowadzone w krajach wysoko rozwiniętych wykazują istnienie ścisłej korelacji pomiędzy stopą wzrostu PKB a napływem kapitału zagranicznego do danego kraju.    Na osłabienie tempa wzrostu gospodarczego w istotny sposób wpłynął kryzys rosyjski, który spowodował gwałtowne pogorszenie nastrojów na międzynarodowych rynkach finansowych. Choć kryzys walutowy w Rosji nie zachwiał na dłużej pozycją złotego, to jednak okazał się bardzo dotkliwy dla sfery realnej gospodarki, w szczególności dla niektórych jej gałęzi, takich jak: przemysł mięsny, cukierniczy, farmaceutyczny oraz meblowy. Kryzys w Rosji, a także w niektórych innych krajach Wspólnoty Niepodległych Państw (których łączny udział w polskim eksporcie zmniejszył się z 15,3% w 1997 r. do 11,3% w 1998 r. i 6,7% w 1999 r.) spowodował duże trudności dla polskiego eksportu, powodując przyhamowanie dynamiki produkcji i tempa wzrostu PKB.    Wśród innych przyczyn spowolnienia napływu BIZ do Polski można by wymienić niedostateczny system zachęt inwestycyjnych, nadmierny fiskalizm oraz niedostateczny rozwój infrastruktury technicznej i prawnej. Obowiązujący do końca 1999 r. system ulg inwestycyjnych w podatku dochodowym okazał się mało skuteczny, co spowodowało, iż niewielu inwestorów skorzystało z tych ulg. Dlatego też rozpoczęto realizację programu corocznej, sukcesywnej obniżki stawek podatku dochodowego. Docelowo stawka podatku wyniesie 22% i będzie obowiązywała od 2004 r.    Pomimo iż w 1999 r. napływ BIZ do Polski był niższy niż w roku poprzednim, niemniej wielkość tych inwestycji można uznać za zadowalającą, ponieważ wynika ona z naturalnego poziomu absorpcji polskiej gospodarki, który eksperci określają aktualnie na 8-10 mld USD rocznie. Przekroczenie tego pułapu mogłoby się okazać trudne bez zastosowania odpowiednich zachęt w celu przyciągnięcia nowych projektów inwestycyjnych.    Skumulowana wartość BIZ ogółem na koniec 1999 r. wynosiła 38,9 mld USD i była wyższa o 27,1% niż na koniec roku 1998. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że inwestorzy zagraniczni w 1999 r. zadeklarowali dalsze inwestycje w najbliższej przyszłości w wysokości 13,4 mld USD. Wysoką dynamikę skumulowanej wartości BIZ w Polsce można tłumaczyć dobrymi perspektywami zarówno w zakresie wzrostu gospodarczego, jak i przystąpienia do Unii Europejskiej, wielkością rynku oraz stosunkowo tanią siłą roboczą. Warte podkreślenia jest, że opinie specjalistów z całego świata na temat sytuacji gospodarczej Polski przekładają się na aktywność inwestorów zagranicznych.    Szacuje się, że w 1998 r. około 30% BIZ stanowiły w Polsce inwestycje typu ˝greenfield˝, natomiast reszta związana była z prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych i w pewnym stopniu z przejęciem prywatnych udziałów krajowych. W 1999 r. udział inwestycji typu ˝greenfield˝ wzrósł do 52% (pozostałe 48% to: prywatyzacja - 33% i przyjęcie prywatnych udziałów krajowych - 15%). W 1999 r. zanotowano duże przejęcie prywatnych udziałów krajowych (1 mld USD) - francuska firma Vivendi przejęła udziały w sektorze telekomunikacji. Osiągnięcie w przyszłości dalszego wzrostu udziału inwestycji ˝greenfield˝ wymagać będzie zastosowania nowych instrumentów zachęt wobec inwestorów, zarówno krajowych, jak i zagranicznych.    Dalszy intensywny wzrost gospodarczy w latach przyszłych, restrukturyzacja takich dziedzin gospodarki, jak telekomunikacja, energetyka, łączność, infrastruktura drogowa wymagać będzie dalszego zwiększonego napływu kapitału zagranicznego, nawet do 15 mld USD rocznie. Aby to osiągnąć, niezbędne będzie usunięcie wspomnianych wyżej przeszkód oraz wypracowanie efektywnego programu promocji BIZ w Polsce. Mając to na względzie, Ministerstwo Gospodarki podjęło prace nad przygotowaniem koncepcji strategii przyciągania inwestycji zagranicznych do Polski. Głównym celem strategii jest nakreślenie kierunków działań, mogących w latach następnych przyczynić się do przyspieszenia trwałego i zrównoważonego rozwoju Polski poprzez zwiększony napływ inwestycji zagranicznych w preferowanych dziedzinach wytwórczości oraz lokalizacji.    Z poważaniem    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 3 kwietnia 2000 r.