Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie krajowej ekspansji kredytowej

   W 1999 r. obserwowano szybki wzrost popytu konsumpcyjnego, który w skali roku wyniósł 5%, wobec 4,1% wzrostu PKB. Popyt ten w dużej części był zaspokajany towarami importowanymi (samochodami i innymi dobrami trwałego użytku). Wzrost popytu z jednej strony zmniejszył skłonność do oszczędzania, z drugiej zaś kreował wysokie zapotrzebowanie na kredyty, czemu sprzyjała zwiększająca się i coraz bardziej urozmaicona oferta banków komercyjnych oraz aktywność pośredników niebankowych. Przy relatywnie niskim wzroście dochodów zadłużanie się gospodarstw domowych stwarzało możliwość zachowania dotychczasowego poziomu lub wzrostu konsumpcji.    O ile jeszcze w 1998 r. realny przyrost zadłużenia gospodarstw domowych wyniósł niecałe 20%, to w 1999 r. już prawie 40%. Zadłużenie osób prywatnych w końcu 1999 r. wyniosło 36,6 mld zł. Nastąpił znaczny wzrost zainteresowania kredytami na cele mieszkaniowe (w okresie styczeń-wrzesień realny wzrost zadłużenia osób prywatnych z tytułu kredytów mieszkaniowych wyniósł ponad 50%). Zachętę do zwiększenia zakupu artykułów związanych z remontami oraz budową nowych mieszkań i budynków mieszkalnych finansowanych tymi kredytami stwarzała niepewność co do systemu ulg podatkowych od 2000 r.    Znaczącą kwotę (szacuje się, że ok. 11 mld zł) w roku ubiegłym stanowiły kredyty na zakup samochodów osobowych. Nie powinno to stanowić większego zagrożenia z punktu widzenia inflacji, gdyż udział wydatków na samochody osobowe jest niewielki i stanowi 2,3% w ogólnym ˝koszyku˝ stosowanym przy jej liczeniu.    Skala kredytowania jest wypadkową popytu na kredyt i polityki kredytowej banków komercyjnych, uzależnionej nie tylko od ich płynności, ale również od oceny zdolności kredytobiorców do spłaty zaciągniętych kredytów.    Stan zasobów pieniężnych ludności (gotówki oraz depozytów złotowych i walutowych) w końcu ub. r. był ponad 5-krotnie wyższy niż stan jej zadłużenia, co świadczy o w pełni zadowalającym jego zabezpieczeniu.    Kredyt jest drogi, mimo że w okresie od stycznia ub. r. do stycznia br. systematycznie zmniejszała się różnica między średnim (w 20 największych bankach) oprocentowaniem kredytów dla ludności a stopą inflacji, z 16,5 pkt. w styczniu 1999 r. do 10 pkt. w styczniu br. W związku z tym - z punktu widzenia ceny kredytu - dalsze podwyższanie stóp jego oprocentowania nie jest wskazane.    Mimo znaczących wypłat kredytów dla osób prywatnych w 1999 r. dopływ pieniądza do gospodarki pozostawał pod kontrolą. Narodowy Bank Polski w celu ograniczenia jego kreacji rozszerzył przedział wahań kursu złotego, zlikwidował obowiązujący uprzednio mechanizm fixingu i zaprzestał bezpośrednich interwencji na rynku, co doprowadziło do obniżenia nadpłynności w bankach komercyjnych. Rada Polityki Pieniężnej podjęła we wrześniu decyzję o podniesieniu stopy interwencyjnej banku centralnego z 13% do 14%. Obniżyła do 5% i ujednoliciła stopy rezerw obowiązkowych, a w listopadzie zmieniła oprocentowanie pozostałych stóp kredytowych. Stopę kredytu redyskontowego podwyższyła o 2,5 pkt., a lombardowego o 3,5 pkt. Była to pierwsza od dwóch lat podwyżka stóp procentowych, a głównym jej celem było przeciwdziałanie szybko narastającym tendencjom inflacyjnym.    Planowana kwota przyrostu pieniądza została przekroczona w granicach 5-27% wobec 24-26% przekroczenia w 1998 r. i 39-45% w 1997 r. Była to więc najniższa od wielu lat skala przekroczenia założeń, co świadczy, że działania podejmowane przez Radę Polityki Pieniężnej okazały się skuteczne.    W styczniu br. zadłużenie osób prywatnych zmniejszyło się, w porównaniu z grudniem, realnie o 1% wobec 0,6% przed rokiem.    Czynnikiem ograniczającym dynamikę popytu wewnętrznego, moim zdaniem, nie powinno być dalsze zwiększanie restrykcyjności polityki pieniężnej.    Z wyrazami szacunku    Minister    Jerzy Kropiwnicki    Warszawa, dnia 29 lutego 2000 r.