Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wzrostu bezrobocia w kraju

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 5 listopada 1999 r. (znak: SPS-0202-2769/99) interpelacją posłów Seweryna Kaczmarka i Bogusława Liberadzkiego w sprawie wzrostu bezrobocia w kraju przedstawiam następującą odpowiedź:    Rząd podziela zaniepokojenie posłów sytuacją na rynku pracy. W dużej mierze na wzrost bezrobocia wpływa, uznawany jednak za konieczny, proces restrukturyzacji pracochłonnych gałęzi gospodarki narodowej. Sporą rolę odgrywa także presja demograficzna - w końcu 1990 r. odsetek ludności w wieku 15-24 lata wynosił 14,1%, natomiast w 2000 r. osiągnie poziom 16,9%. Z tej właśnie grupy wiekowej rekrutować się będzie w najbliższym czasie podaż rzeczywistych zasobów pracy.    Podejmowane przez rząd działania na rzecz ograniczenia bezrobocia mają charakter kompleksowy. Z jednej strony ich celem jest stymulowanie procesu powstawania nowych miejsc pracy, z drugiej zaś wdrażanie takich rozwiązań organizacyjno-instytucjonalnych, które zapewniają lepsze dostosowanie podaży pracy do popytu na nią.    Zbiór przedsięwzięć, które rząd zamierza podjąć wobec problemu bezrobocia, jest zaprezentowany w projekcie dokumentu pn. ˝Narodowa strategia zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich 2000-2006˝. W listopadzie br. dokument uzyskał rekomendację Komitetu Społecznego Rady Ministrów. Wkrótce będzie zaprezentowany Komitetowi Ekonomicznemu Rady Ministrów i poddany pod obrady Rady Ministrów.    Strategia jest dokumentem, który w dużej mierze stanowi w odniesieniu do rynku pracy rozwinięcie tez zawartych w takich dokumentach rządowych, jak: ˝Strategia finansów publicznych i rozwoju gospodarczego Polska 2000-2010˝, ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2000 r.˝, ˝Średniookresowa strategia rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich˝ oraz w programach restrukturyzacji poszczególnych sektorów gospodarki. Promowane w tych dokumentach instrumenty prawno-organizacyjne będą skutkowały zarówno pożądanym spadkiem bezrobocia, jak i rosnącym zatrudnieniem przez powstawanie nowych miejsc pracy.    Przy konstruowaniu strategii wykorzystano aktualne rezolucje, zalecenia i wytyczne OECD i Unii Europejskiej w dziedzinie polityki zatrudnienia, (˝Job Strategy˝, ˝Employment Guidelines˝). W szczególności nawiązano do wytycznych Rady Europejskiej sformułowanych w październiku 1997 r. w ślad za tzw. porozumieniem amsterdamskim. Wytyczne te adresowane do państw członkowskich Unii wskazują na konieczność skoncentrowania się w narodowych politykach zatrudnienia na czterech głównych zasadach działania, którymi są:    - poprawa zatrudnialności (ang. employability),    - promocja przedsiębiorczości,    - poprawa zdolności adaptacyjnych przedsiębiorstw,    - zapewnianie równości szans na rynku pracy.    Narodowa strategia zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich, uwzględniając powyższe zasady, formułuje szereg propozycji działań. I tak:    - W obrębie ˝zatrudnialności: duże wysiłki ponoszone będą na rzecz rozwoju edukacji zawodowej zatrudnionych i osób bezrobotnych. Zasadniczym celem działań w tym zakresie jest poprawa jakości i zasięgu kształcenia i szkolenia zawodowego. Ta forma pomocy będzie adresowana zwłaszcza do ludzi młodych - absolwentów szkół, którzy nie mogą znaleźć pracy. Organizowane są i będą w większym stopniu praktyki w zakładach pracy. Poza szkoleniem podejmowane będą również działania interwencyjne na rzecz osób długotrwale bezrobotnych i szczególnie zagrożonych bezrobociem. Chodzi o podtrzymanie ich zdolności do poszukiwania pracy. Chodzi również o podtrzymanie zdolności do wykonywania samej pracy (prace interwencyjne i publiczne). Preferowane będą aktywne formy oddziaływania na bezrobotnych przy redukcji zakresu biernego wspierania socjalnego.    - W obrębie wspierania przedsiębiorczości szczególną wagę przywiązuje się do rozwoju małych przedsiębiorstw. Służyć będą temu m.in. proponowane ostatnio przez rząd rozwiązania podatkowe. Upraszczane będą systematycznie procedury zakładania i prowadzenia przedsiębiorstw. Podejmowane będą w szerokim zakresie działania edukacyjne ułatwiające zainteresowanym osobom zarządzanie małą firmą. W sferze inicjatyw związanych z redukcją bezrobocia proponowane będą atrakcyjne pożyczki finansowe na zakładanie małych firm i tworzenie w nich nowych miejsc pracy.    - W obrębie zdolności przystosowawczych zamierzenia dotyczą głównie sfery organizacji pracy. Rząd będzie zmierzał do liberalizacji warunków zatrudnienia drogą ułatwiania zawierania umów o pracę w zróżnicowanych formach. Pracodawcy będą mogli, w większym niż dotychczas stopniu, zawierać i rozwiązywać kontrakty o pracę w zależności od warunków koniunktury gospodarczej i zmian restrukturyzacyjnych. Z drugiej strony wprowadzone zostaną w życie takie rozwiązania legislacyjne, które będą zniechęcały do pozostawania w stanie bierności zawodowej.    - W obrębie polityki równości szans skonstatować należy, że faktyczna sytuacja kobiet na rynku pracy jest trudniejsza, niż sytuacja mężczyzn, mimo równości wobec prawa. Rząd zamierza podjąć działania zapobiegające praktykom dyskryminacyjnym na rynku pracy. Wprowadzone zostaną przepisy ułatwiające możliwość powrotu do pracy i godzenie pracy z życiem rodzinnym. Podjęte zostaną prace nad rozwiązaniami zapobiegającymi dezaktualizacji zawodowej kobiet w okresach sprawowania koniecznej opieki nad dziećmi.    W swej interpelacji posłowie pytają także, jaki wpływ na zwiększenie bezrobocia będzie miał projekt rządowy obciążający składką na ZUS wszystkich umów o pracę. Pragnę wyjaśnić, że znajdujący się w Sejmie projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie wprowadza obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na wszystkie umowy o pracę, ponieważ taka zasada już od dawna obowiązuje w polskim systemie ubezpieczeń społecznych. Każda osoba zatrudniona w Polsce na podstawie umowy o pracę (bez względu na czas jej trwania i wymiar czasu pracy) podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu z tytułu pracy.    Natomiast ten projekt rozszerza tytuły do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. I tak od dnia 1 stycznia 2000 r. projektuje się np. objąć obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym osoby, które na rzecz własnego pracodawcy świadczą umowę zlecenia lub umowę o dzieło. Ta propozycja ma ograniczyć liczbę przypadków obchodzenia obowiązku ubezpieczeń społecznych. Nie jest przecież rzadkością, że pracodawca wynagrodzenie ze stosunku pracy ustala na poziomie minimalnego wynagrodzenia, tj. obecnie 670 zł, a następnie znaczną część przychodu pracownika wypłaca w formie wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy zlecenia lub umowy o dzieło, od czego już nie ma obowiązku odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne (co w konsekwencji rzutuje na wysokość późniejszych innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, np. zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku opiekuńczego, renty z tytułu niezdolności do pracy, czy emerytury).    Zatem projekt ten nie powinien mieć wpływu na wzrost bezrobocia, a raczej wpłynie na pełniejsze zabezpieczenia pracowników.    Z szacunkiem    Minister    Longin Komołowski    Warszawa, dnia 22 listopada 1999 r.