Debaty sejmoweVII Kadencja

Interpelacja w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw

   Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej Ministerstwa w niedługim okresie czasu zostanie przedstawiony w parlamencie projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w świetle którego prawie całkowitej likwidacji ulegnie funkcja ławnika sądowego.    Jest to wysoce niepokojące kwestia gdyż już Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Również zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) obywatele biorą udział w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości przez uczestnictwo ławników w rozpoznawaniu spraw przed sądami na prawach równych z sędziami. Wg projektu Ministerstwa udział ławników w postępowaniu cywilnym miałby być ograniczony tylko do spraw z zakresu pracy, a w postępowaniu karnym wyłącznie do spraw o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności. W zastępstwie dotychczasowej praktyki, projekt przewiduje rozpoznawanie w pierwszej instancji części spraw w rozszerzonych składach zawodowych trzech sędziów.    Nie neguję zasady powierzania rozstrzygania problemów jurydycznych profesjonalistom. Jednakże całkowite odsunięcie elementu społecznego od spraw złożonych nie pod względem prawnym, ale faktycznym, przykładowo (rozwody, sprawy o zbrodnie) wcale nie oznacza podniesienia wymiaru sprawiedliwości na wyższy poziom.    ławnicy w większości stanowią ważny element, który poprzez swe doświadczenie i wiedzę praktyczną (szczególnie, iż znaczna część sędziów sądów pierwszej instancji nie epatuje zbyt statecznym wiekiem i są to głównie asesorzy sądowi). Udział ławników jest wyrazem realizowania funkcji społecznej kontroli rzetelności rozstrzygania spraw, eliminacja ławników z pewnością nie przyczyni się do wzrostu zaufania społeczeństwa do wymiaru sprawiedliwości, a śmiem nawet twierdzić, że odniesie odwrotny efekt. W nie tylko moim odczuciu projektowane zmiany będą skutkowały jeszcze większym oderwaniem wymiaru sprawiedliwości od społeczeństwa i do jego zamykania się przed społeczną kontrolą. Skutkiem tego będzie jeszcze większa dychotomia sądownictwa od społecznych potrzeb.    Zawodowy skład sędziowski jest niewątpliwie niezbędny w sytuacjach w których zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia ważkiego dylematu jurydycznego, gdzie konieczne jest zwielokrotnionego wysiłku intelektualnego, a nie w sprawach stosunkowo mniejszej wagi gatunkowej.    Po co, co zakładają projektowane zmiany, będzie aż trzech sędziów w pierwszej instancji w sprawie karnej o rozbój z użyciem niebezpiecznego narzędzia? Mamy tu do czynienia z nielogiczną sytuacją, w której jeżeli rozpoznawany jest ww. czyn rozboju, to sprawę rozpoznaje 3 sędziów zawodowych, lecz jeśli rozpoznawana będzie sprawa okaleczenia ze skutkiem śmiertelnym, czyli w sprawie znacznie trudniejszej i o większym ciężarze gatunkowym, to sprawę będzie rozpoznawał jeden sędzia. Moim zdaniem jest to sprzeczne z zasadami logiki i zdrowego rozsądku.    Wypłacany ławnikom ryczałt za udział w posiedzeniu stanowi nieznaczną kwotę i zakładane oszczędności zamkną się w kwocie ok. 20 milionów zł, a powierzenie rozpoznawania spraw o zbrodnie sędziowskim składom zawodowym wymaga kilkuset dodatkowych etatów sędziów, co będzie znacznie więcej kosztować, a nieprzydzielenie tych etatów powiększy pośrednie koszty spowolnionego wymiaru sprawiedliwości i narazi na znacznie większą liczbę związanych z tym skarg i odszkodowań obciążających Skarb Państwa.    Mając powyższe na uwadze pragnę uzyskać od Pana Ministra informacje:    1. Czy przewiduje się dodatkowe etaty dla sędziów w wydziałach karnych pierwszoinstancyjnych sądów okręgowych?    2. Ile dodatkowych etatów w skali kraju zostanie przyznanych sądom powszechnym?    3. Jakie skutki finansowe pociągną za sobą projektowane zmiany (tj. jakie będą oszczędności związane z zmniejszeniem liczby ławników, a jakie koszty związane z nowopowstałymi etatami dla sędziów?    4. Czy tak drastyczne ograniczenie w udziale ławników w rozpoznawanych sprawach nie narusza zapisów Konstytucji czyniąc je jedynie teoretycznymi?    Z poważaniem    Poseł Beata Dorota Sawicka    Warszawa, dnia 24 maja 2006 r.